Một số nét cơ bản của nghệ thuật sân khấu Tuồng
 

   Trong những ngày hội hè, tế, lễ, nhân dân thường tổ chức những trò diễn xướng dân gian, nội dung thoả mãn tình cảm, nguyên vọng của dân chúng. Mối quan hệ giữa sân khấu với người xem gần gũi, thân thiết, khán gỉa cùng giao lưu, tưởng tượng, kích lệ diễn viên sáng tạo làm cho buổi biểu diễn phong phú, hấp dẫn và hoàn chỉnh khung cảnh nghệ thuật .

   Sân khấu Tuồng biến không thành có, biến cái hạn chế thành cái vô hạn. Cùng với người diễn viên , cảnh tượng sân khấu hiện dần lên, địa điểm, thời gian vở Tuồng được xác định . Bằng các phương tiện hát, múa và nhạc đệm, nghệ thuật biểu diễn của diễn viên Tuồng làm sáng tỏ ý nghĩa của câu chuyện tạo ra sự khoái cảm về thẩm mỹ của trí tuệ.

Nghệ thuật sân khấu Tuồng được lưu truyền từ đời này qua đời khác tập trung tài năng và trí tuệ của nhiều thế hệ nghệ sỹ sáng tạo nên; nó có sức mạnh tiềm tàng, vượt qua giông bão của thời gian để trở thành bộ môn nghệ thuật sân khấu truyền thống độc đáo của dân tộc Việt Nam.

Quá Trình hình thành và phát triển

Nhà hát Tuồng Trung ương thành lập năm 1959, tiền thân là Đoàn Tuồng Bắc Trung ương. Ngày đầu thành lập, Nhà hát chỉ có 19 nghệ sỹ, cán bộ. Trải qua hơn 40 năm hoạt động, đến nay, Nhà hát đã có gần 200 cán bộ, nghệ sỹ trong đó có:

-  8 thế hệ diễn viên biểu diễn.
- 73 diễn viên, nhạc công tài, sắc có trình độ đại học, trung cấp.
- Đội ngũ sáng tạo 10 người gồm: Tác giả, đạo diễn, nhạc sỹ, hoạ sỹ có trình độ đại học, vững tay nghề, nhiều sáng tạo.
- Đội ngũ cán bộ, công nhân có trình độ đại học, trung cấp các ngành, linh hoạt, vững vàng trong nghề nghiệp.
- Lớp học sinh mới tốt nghiệp hệ  trung cấp nghệ thuật Tuồng trẻ, khoẻ, năng động.

Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, nhà hát đã dàn dựng, khai thác, chỉnh lý được nhiều chương trình, tiết mục, nghệ thuật đặc sắc ở nhiều đề tài khác nhau.

- Tuồng truyền thống

- Lịch sử

- Dân gian

- Hiện đại

- Nước ngoài

- Chương trình múa nhạc cung đình Huế
- Chương trình trích đoạn truyền thống mẫu mực.

Nhà hát đã biểu diễn khắp 61 tỉnh thành trong cả nước, được đông đảo khán giả mến mộ . Đặc biệt, Nhà hát Tuồng đã biểu diễn, giao lưu nghệ thuật với nhiều nước trên thế giới như: Pháp, Đức, Mỹ, Liên Xô cũ, Tây Ban Nha, Hàn Quốc, Nhật... đã để lại những ấn tượng tốt đẹp trong lòng bạn bè Quốc tế.

Hơn 40 năm hoạt động nghệ thuật, với một đội ngũ cán bộ, nghệ sỹ tâm huyết với sân khấu truyền thống của dân tộc, Nhà hát Tuồng Trung ương đã thực sự trở thành một đơn vị nghệ thuật vững mạnh về thể, chất, trí tuệ, tư tưởng, năng lực sáng tạo; thực sự là địa chỉ tin yêu đối với đông đảo khán giả yêu thích nghệ thuật Tuồng.

Nhà hát Tuồng đã được nhà nước tặng thưởng

* Huân chương Độc lập Hạng Ba * Huân chương Lao động Hạng Nhất, Hạng Nhì, Hạng Ba. * Huy chương Vì sự nghiệp sân khấu Việt Nam cho các NSND, NSƯT, nghệ sỹ xuất sắc của Nhà hát. * 20 Huy chương vàng, bạc, giải thưởng cho các vở diễn tại Liên hoan, Hội diễn sân khấu toàn quốc * 200 Huy chương vàng, bạc, giải thưởng cho các cá nhân nghệ sỹ.

Những vở diễn được tặng giải thưởng tại các Hội diễn và Liên hoan Sân khấu toàn quốc

+ "Tiếng gọi non sông" - Huy chương vàng Hội diễn toàn quốc 1962

+ "Đề Thám" - Huy chương vàng Hội diễn toàn quốc 1970

+ "Suối đất Hoa" - Huy chương vàng Hội diễn toàn quốc năm 1990

+ "Hoàng hôn đen" - Huy chương bạc Hội diễn toàn quốc năm 1985

+ "Triệu Đình Long" - Giải thưởng loại A Hội diễn toàn quốc 1990

+ " Chu Văn An" Giải A Hội diễn toàn quốc 1990

+ "Lý Phụng Đình"Giải A Hội diễn toàn quốc 1990

+ "Đào Phi Phụng" Giải thưởng Hội nghệ sỹ sân khấu Việt Nam 1993

+ "Ngoại tổ dâng đầu" Giải thưởng Hội nghệ sỹ sân khấu Việt Nam 1994

+ "Trần Hưng Đạo" Huy chương bạc Hội diễn sân khấu 1995 -  Giải A Hội nghệ sỹ sân khấu Việt Nam 1995

+ " Lý Chiêu Hoàng" Huy chương vàng Hội diễn sân khấu toàn quốc 1996
+ "Trương Đồ Nhục" Giải B thi Sân khấu băng hình 1997

+ " Hồ Quý Ly" Huy chương vàng Hội diễn toàn quốc 1999

+ " Phương thuốc thần kỳ" giải C Hội nghệ sỹ sân khấu Việt Nam 2001
+ "Ô - Ten - Lô" Tham dự sân khấu thử nghiệm quốc tế lần thứ nhất.
+ "Thanh Xà - Bạch Xà" Giải C Hội Nghệ sỹ sân khấu Việt Nam.

Nhà nước đã phong tặng danh hiệu : 9 NSND - 27 NSƯT và nhiều nghệ sỹ tài năng trẻ.