CHÍNH SÁCH VĂN HOÁ THỤY ĐIỂN

1. Bối cảnh lịch sử: chính sách và các thiết chế văn hoá
2. Thẩm quyền, ban hành quyết định và cơ quan quản lí
3. Các mục tiêu và nguyên tắc của chính sách văn hoá
4. Các vấn đề hiện nay trong xây dựng chính sách văn hoá và các tranh luận
5. Các quy định pháp luật quan trọng trong lĩnh vực văn hoá
6. Hỗ trợ tài chính cho văn hoá
7. Các tổ chức văn hoá và những quan hệ đối tác
8. Hỗ trợ hoạt động sáng tạo và sự tham gia vào đời sống văn hoá

1.       Bối cảnh lịch sử: chính sách và các thiết chế văn hoá

Từ những năm 1930 trở đi, mô hình phúc lợi xã hội của Thụy Điển còn bao gồm cả nghệ thuật, và dần dần đưa lĩnh vực truyền thông vào hệ thống trách nhiệm của nhà nước về văn hoá. Có thể nhận thấy các chính sách luôn tập trung vào việc hỗ trợ sản xuất, thúc đẩy và tiếp cận văn hoá, tri thức, và các chương trình có chất lượng. Một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của Nhà nước Phúc lợi, vào cuối những năm 1950 và đầu những năm 1960, là cảm nhận chung về đoàn kết dân tộc và về di sản chung, cảm nhận đó được chia sẻ rộng rãi trong lĩnh vực văn hoá. Các tổ chức đã có thì được hiện đại hoá, ví dụ như các bảo tàng và thư viện, một số tổ chức mới được thành lập như Viện phim, trường kịch, trường nhạc, Hội đồng kịch và âm nhạc, các chương trình triển lãm lưu động, biểu diễn kịch và hoà nhạc lưu động.

Chính sách văn hoá được đưa ra thảo luận rộng rãi vào những năm 1960. Người ta kêu gọi dân chúng tham gia tích cực hơn, và kêu gọi Chính phủ phi tập trung hoá trách nhiệm của mình và tăng hỗ trợ đối với các nhà hát độc lập, các hình thức văn hoá đại chúng. Đại diện của các nhóm nghệ sĩ, nhà văn, và những giới khác đã thành công trong việc gây ảnh hưởng khiến Chính phủ phải chấp nhận các yêu cầu này. Một uỷ ban được thành lập để nghiên cứu các mục tiêu, việc phân chia trách nhiệm, các hình thức đóng góp cũng như việc thành lập các tổ chức văn hoá quốc gia. Kết quả ban đầu là dự luật văn hoá năm 1974. Nghị viện Thụy Điển đã thông qua dự luật này, mặc dù các đảng phái còn chưa thống nhất với nhau về tầm quan trọng của hỗ trợ kinh tế cho văn hoá. Bên cạnh việc chấp nhận thành lập một số tổ chức văn hoá quốc gia, Nghị viện cũng xác định 8 nguyên tắc/mục tiêu để xây dựng chiến lược quốc gia cho phát triển và hỗ trợ. Quyết định năm 1974 đề cập đến tầm quan trọng của văn hoá, kinh tế và bình đẳng xã hội. Các biện pháp chính sách phải chú ý nhiều hơn đến đời sống, việc làm, các điều kiện và nhu cầu của nhân dân. Chính quyền Trung ương có trách nhiệm xây dựng các chiến lược và thực hiện hỗ trợ cho các tổ chức văn hoá, các hoạt động văn hoá giống như các hội đồng của các vùng và địa phương đã nằm trong phạm vi trách nhiệm  này.

Năm 1989, các mục tiêu và hiệu quả của chính sách văn hoá quốc gia được đánh giá. Kết quả đã được chứng minh là tích cực. Năm 1996, Nghị viện đã đồng ý có một vài thay đổi nhỏ trong các mục tiêu đã ban hành năm 1974, và dành quan tâm đến cơ sở cho sự phát triển xã hội, bao gồm cả phát triển công nghệ. Năm 1998, Nghị viện thông qua 3 dự luật: để thúc đẩy văn học và văn hoá đọc; cải thiện các điều kiện cho nghệ sĩ; và nhấn mạnh lĩnh vực kiến trúc và thiết kế. Văn học cho trẻ em, giáo dục thông qua hình thức bảo tàng, và múa là những lĩnh vực được ưu tiên hỗ trợ kể từ năm 2000. Trong những năm vừa qua, các vấn đề phát triển vùng, sự đa dạng văn hoá của các dân tộc, và các quan hệ quốc tế ngày càng đóng vai trò quan trọng. Thụy Điển ngày càng liên kết chặt chẽ với thế giới – không chỉ do các hệ quả của toàn cầu hoá mà còn liên quan đến việc quốc gia này là thành viên EU. Sự hiện diện của người Thụy Điển ở mọi nơi trên thế giới làm cho Thụy Điển trở thành một xã hội đa văn hoá.

Từ cuối những năm 1980, tại Thụy Điển cũng như nhiều nước khác- việc xuất hiện của Truyền hình qua vệ tinh, video, internet và các phương tiện truyền thông khác đã tạo ra những thay đổi trong kết cấu tiêu dùng (các sản phẩm văn hoá). Những diễn biến này tiếp tục có ảnh hưởng đến các chương trình và biện pháp chính sách văn hoá sau này.

2. Thẩm quyền, ban hành quyết định và cơ quan quản lí

2.1 Mô tả chung hệ thống

Các chính quyền Trung ương, vùng và thành phố chia sẻ trách nhiệm hỗ trợ tài chính cho văn hoá. Mặc dù chia sẻ chung tất cả các mục tiêu mà chính sách văn hoá bao hàm (xem thêm phần 3.1, 7.1 và 7.2), các cấp chính quyền tự đặt ra cho mình các quyết định, mục tiêu, ngân sách, chương trình, và các hoạt động cụ thể. Nguyên tắc độc lập được áp dụng đối với mối quan hệ giữa các cơ quan chính trị và tổ chức văn hoá trong các vấn đề liên quan đến các chương trình giáo dục và nghệ thuật của các tổ chức này tại các cấp chính quyền.

Các Thành phố gồm 209 đơn vị, là các đơn vị hành chính có quyền đánh thuế, và là các cơ quan được thành lập do bầu cử, ví dụ như các hội đồng địa phương. Thành phố chịu trách nhiệm về các thư viện công và hoạt động văn hoá như các trường nhạc, nhà hát, phòng trưng bày nghệ thuật, bảo tàng, cũng như các chi nhánh tại địa phương của các tổ chức giáo dục người lớn. Nguồn tài chính được cung cấp chủ yếu từ nguồn thu của thành phố, chủ yếu là thuế (các nguồn bổ sung khác bao gồm ngân sách từ chính quyền Trung ương và cấp vùng rót xuống).

Hội đồng Hạt gồm 18 hạt và 2 liên minh vùng, cũng là những đơn vị có quyền đánh thuế và các cơ quan được thành lập do bầu cử, về mặt địa lí bao gồm các thành phố lân cận nhau. Trách nhiệm chính của các hạt là thực hiện các dịch vụ y tế trong phạm vi của mình, ngoài ra còn thực hiện hỗ trợ đối với các nhà hát, giàn giao hưởng, bảo tàng, thư viện.

Hiệp hội các chính quyền địa phương và các vùng: Hiệp hội các chính quyền địa phương và Liên đoàn các hội đồng hạt, đại diện cho lợi lích của chính quyền, giới nghề nghiệp và những người sử dụng lao động của 290 chính quyền địa phương của Thụy Điển, 18 hội đồng hạt, và 2 vùng và thúc đẩy sự tự trị của các chính quyền địa phương/ vùng. Từ tháng 1 năm 2005, Hiệp hội các chính quyền địa phương (SALA) và Liên đoàn các hội đồng hạt (FCC) đã phối hợp thành lập một cơ quan quản lí chung – Hiệp hội các chính quyền địa phương và các vùng (SALAR). Năm 2007, hai tổ chức (SALA và FCC) sẽ sáp nhập thành một liên đoàn chung. Nguồn tài chính để thực hiện các hoạt động của hai tổ chức này chủ yếu là lệ phí thành viên.

Uỷ ban Hành chính Tỉnh số lượng lên đến 21, có thể trùng hợp với lãnh thổ các hạt, nhưng đây là các cơ quan vùng của chính quyền trung ương. Mỗi tỉnh có người đứng đầu là tỉnh trưởng, do chính quyền trung ương chỉ định. Nhằm mở rộng quy mô của các tỉnh cho tương ứng với các vùng ở các nước châu Âu, một số cơ quan đã được tổ chức lại. Các cơ quan vùng có trách nhiệm đặc biệt về vấn đề môi trường tự nhiên và di sản văn hoá. Một số cơ quan giữ vai trò điều phối với các quỹ cơ cấu EU, trong đó có các vấn đề liên quan đến hoạt động văn hoá.

Nghị viện quyết định vấn đề ngân sách cho các tổ chức và cơ quan trung ương/ quốc gia trong lĩnh vực văn hoá, ví dụ như Opera quốc gia, Bảo tàng nghệ thuật hiện đại, Quỹ Nhà văn.

Trách nhiệm chính của chính quyền trung ương được thể hiện trong sự phối hợp và việc lập kế hoạch dài hạn của chính sách văn hoá thông qua các bộ và cơ quan liên quan và trong việc trình các dự luật lên Nghị viện hàng năm.

Bộ Giáo dục, nghiên cứu và văn hoá: Tháng 10 năm 2004 trong Chính phủ đã diễn ra cải tổ một phần. Bộ Văn hoá, từ năm 1994 là một bộ riêng, nhưng từ năm 2005 sẽ được nhập với Bộ Giáo dục vốn đang đảm nhận các trách nhiệm về các chính sách liên quan đến phim, truyền thông, tôn giáo và giải trí. Bộ mới thành lập là Bộ Giáo dục, nghiên cứu và văn hoá có trách nhiệm về các vấn đề liên quan đến giáo dục trước tuổi đến trường và chăm sóc trẻ em đang độ tuổi đi học, các lớp học của trẻ em ở độ tuổi trước khi đến trường, các trường học phổ thông và tương đương, trường cấp ba, đại học, cao đẳng, cơ quan nghiên cứu, hỗ trợ học tập, các vấn đề xã hội của học sinh-sinh viên, chính sách thanh niên, văn hoá và truyền thông. Các sở vụ chính sách văn hoá chịu trách nhiệm về các vấn đề liên quan đến di sản văn hoá, kịch, múa, âm nhạc, hoạt động nghệ thuật, kiến trúc, thiết kế, điện ảnh, di sản và văn hoá đọc, v.v.. Các vụ chính sách truyền thông chịu trách nhiệm về các vấn đề liên quan đến phát thanh và truyền hình của nhà nước, báo viết, việc tập trung truyền thông (sáp nhập để tiến tới độc quyền), hành động để chống lại các hình ảnh bạo lực trên báo chí, bao gồm kiểm duyệt phim, truyền thông mới và các công nghệ mới.

Hội đồng Quốc gia các vấn đề văn hoá (Statens kulturrad, hoặc Hội đồng văn hoá Quốc gia) chịu trách nhiệm thực hiện các chính sách văn hoá quốc gia. Các cơ quan của hội đồng hoạt động trong mọi lĩnh vực văn hoá, ngoại trừ điện ảnh, phát thanh truyền hình và các hình thức truyền thông khác. Trách nhiệm chính về di sản văn hoá thuộc về Uỷ ban di sản quốc gia. Các khoản tiền và những hình thức tài chính khác được phân bổ cho các tổ chức của vùng, cho các nhóm dự án và các tổ chức về các hoạt động đa văn hoá và phát triển. Hội đồng thu thập các thông tin và dữ liệu về các sự kiện và những xu hướng trong đời sống văn hoá thông qua các cuộc điều tra và các ấn phẩm. Trách nhiệm về các thống kê văn hoá chính thức thuộc về hội đồng, ngoài ra hội đồng cũng có vai trò điều phối với các cơ quan đại diện văn hoá của EU ở Thụy Điển cùng với Uỷ ban di sản Quốc gia.

Uỷ ban Di sản Quốc gia quản lí thực hiện các luật di sản văn hoá và những vấn đề liên quan đến luật này, bao gồm cả di sản được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Uỷ ban cũng làm việc với các cơ quan di sản vùng thuộc uỷ ban hành chính hạt; Uỷ ban hành chính hạt hợp tác với các hội đồng hạt, bảo tàng vùng và các thành phố về các dự án, lập các tài liệu và các chiến lược dài hạn để gìn giữ và tiếp cận thông tin liên quan đến di sản văn hoá.

Cơ quan lưu trữ Quốc gia chịu trách nhiệm về các tư liệu lưu trữ của quốc gia, thực hiện gìn giữ các tư liệu này trên phạm vi toàn quốc thông qua các cơ quan lưu trữ vùng và những vấn đề có liên quan, bao gồm cả việc ứng dụng công nghệ thông tin tiên tiến và tạo điều kiện cho sự tiếp cận của công chúng.

Uỷ ban Hỗ trợ Nghệ thuật Quỹ Nhà văn được trình bày chi tiết tại phần 8.1.3.

Hội đồng nghệ thuật quốc gia được trình bày chi tiết tại phần 8.1.

Viện phim Thụy Điển chịu trách nhiệm  thực hiện các chính sách quốc gia về điện ảnh. Chính sách này được quy định trong thoả thuận tài chính giữa nhà nước và ngành kinh doanh phim và video. Mục tiêu chính của chính sách điện ảnh  là sản xuất và phân phối rộng rãi các bộ phim có chất lượng cho trẻ em và thanh niên, và tạo điều kiện cho người khuyết tật có điều kiện tiếp cận tốt hơn. Trong thập niên vừa qua có 17 trung tâm phim vùng đã được thành lập trong thập niên vừa qua. Các trung tâm này có đóng góp tích cực cho làn sóng mới về làm phim tại Thụy Điển, cũng như góp phần thúc đẩy việc sản xuất phim của phụ nữ và những nhóm dân tộc thiểu số.

 Các tổ chức liên quan đến văn hoá thuộc các bộ khác

Viện Thụy Điển cùng với Hội đồng văn hoá Quốc gia, chịu trách nhiệm hỗ trợ và thực hiện các sáng kiến thúc đẩy trao đổi văn hoá quốc tế. Viện này còn có trách nhiệm quảng bá các thông tin về Thụy Điển ra nước ngoài và thúc đẩy trao đổi trong lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu và đời sống cộng đồng nói chung. Viện Thụy Điển thuộc Bộ ngoại giao, và phối hợp với các đại sứ quán, lãnh sự quán Thụy Điển trên toàn thế giới.

Hội đồng người Sami: thuộc quản lí của Bộ nông nghiệp. Việc Nhà nước xem xét các quyền của người Sami được đề xuất vào đầu những năm 1980 đã dẫn đến quyết định của Nghị viện về thành lập Hội đồng người Sami cho những người Sami sinh sống ở Thụy Điển vào tháng 12/ 1992. Người Sami còn có các cơ quan liên vùng rất phát triển. Hội đồng người Sami được thành lập nhằm mục đích nâng cao tầm ảnh hưởng của người Sami và tăng cường tính tự quyết đối với các vấn đề liên quan đến phát triển các kĩ năng nghề nghiệp, văn hoá và ngôn ngữ. Tiêu chí hoạt động của Hội đồng được quyết định bởi Nghị viện Thụy Điển và được quy định trong luật.

2.3 Hợp tác giữa các bộ ngành và các cấp chính quyền

Trong vài năm qua, chính quyền đã tăng cường hoạt động phối hợp theo chiều ngang đối với các vấn đề chính sách dài hạn. Điều này đã dẫn đến những thay đổi, ví dụ như giữa lĩnh vực văn hoá và giáo dục đã dẫn đến việc thành lập Bộ mới là Bộ Giáo dục, nghiên cứu và văn hoá. Hợp tác cũng diễn ra giữa Hội đồng các Vấn đề Văn hoá và các cơ quan ngành khác.

·        Văn hoá và học tập: Việc sáp nhập thành Bộ Giáo dục, nghiên cứu và văn hoá được kì vọng sẽ thúc đẩy vị thế của nghệ thuật trong hệ thống giáo dục. Các thư viện trường học và nhu cầu của các thư viện này đã được giải quyết trong ngân sách năm 2003, theo đó ngân sẽ được phân bổ thêm. Các trung tâm giáo dục cho người lớn được liên kết với các thư viện công để hỗ trợ người dân tìm được các sách tài liệu, trang web và những nguồn thông tin khác.

·        Môi trường: Bộ giáo dục, nghiên cứu và văn hoá, Bộ Môi trường, Bộ Công nghiệp, lao động và truyền thông đã đệ trình một chính sách quốc gia về kiến trúc, kiểu dáng và thiết kế. Trong năm 2004, một Uỷ ban kiến trúc, kiểu dáng, và thiết kế đã được thành lập, và uỷ ban này đã bắt đầu các công việc chuẩn bị cho năm 2005 (được lựa chọn là năm thiết kế). Svensk Form, đã thành lập một diễn đàn về thiết kế vào năm 2001, là cơ quan điều phối tổ chức thực hiện năm thiết kế.

·        Văn hoá cho việc phát triển vùng và ảnh hưởng của nó đối với sự phát triển, đời sống công cộng, các nghệ sĩ, và ngành kinh doanh văn hoá là các vấn đề đang được Hội đồng văn hoá Quốc gia và Bộ Công nghiệp, lao động và truyền thông hợp tác nghiên cứu. Văn hoá và du lịch, các ngành kinh doanh văn hoá của vùng và các lễ hội văn hoá được thúc đẩy phát triển với sự tham gia của các nghệ sĩ, doanh nghiệp của các vùng. ảnh hưởng của các Quỹ Cơ cấu châu Âu trong lĩnh vực văn hoá đang được đánh giá.

·        Điều kiện xã hội cho các nghệ sĩ, ví dụ như thuế, bản quyền, hưu trí và các quy định về lao động, tiếp tục được đưa vào chương trình hoạt động của Bộ Giáo dục, nghiên cứu và Văn hoá, Bộ Tài chính, Bộ Các vấn đề xã hội, Bộ Tư pháp, và Bộ Công nghiệp, lao động và truyền thông, và cũng nằm trong chương trình đối thoại giữa các hiệp hội nghệ sĩ và các tổ chức văn hoá.

·        Văn hoá và y tế. Những mục tiêu mới nhằm thúc đẩy y tế công cộng và sức khoẻ người dân (về thể chất, tinh thần) đã được Nghị viện quyết định vào năm 2003, và đang được Bộ Các vấn đề xã hội và Viện Y tế công cộng thực hiện. Các cộng đồng ở vùng và địa phương cũng đang thực hiện các kế hoạch nhằm phát triển y tế. Báo cáo đánh giá toàn diện sẽ được Viện Y tế công cộng trình lên Chính phủ trong tháng Mười năm 2005, và trong đó sẽ đề cập đến các yếu tố y tế và xã hội, bao gồm cả điều kiện văn hoá, sự tiếp cận đến văn hoá. Một “ban cải cách” đã được Bộ Các vấn đề xã hội với 18 cơ quan quốc gia, và bao gồm cả đại diện của Hội đồng văn hoá Quốc gia, và Bộ Giáo dục, nghiên cứu và văn hoá.

·        Quan hệ quốc tế. Một nghiên cứu chung do Bộ Văn hoá (trước đây) và Bộ Ngoại giao cùng phối hợp thực hiện, trong đó xem xét đến quan hệ quốc tế trong lĩnh vực văn hoá năm 2002/2003. Những đường lối mới và việc phân chia trách nhiệm, vấn đề ngân sách sẽ được trình lên Nghị viện vào quí I năm 2005 (xem thêm phần 2.4).

·        Từ Tuyên ngôn của Liên hợp quốc về xoá bỏ tình trạng cực nghèo, Chính phủ đã kêu gọi các cơ quan chính quyền tham gia vào việc xây dựng các kế hoạch hành động đối phó với các vấn đề tiêu dùng, ô nhiễm, truyền thông, và di cư và vấn đề toàn cầu hoá. Tương tự, một chính sách tổng thể bao bao gồm rất nhiều các vấn đề đã được Chính phủ ban hành, trong đó có đề ra các mục tiêu và biện pháp cần thiết bảo đảm cho xã hội phát triển bền vững.

2.4 Hợp tác quốc tế về văn hoá

Thụy Điển đã vận động tích cực cho quyết định của Liên hợp quốc về thành lập Uỷ ban thế giới về văn hoá và phát triển, cũng như các chương trình của Uỷ ban này liên quan đến thập kỉ Văn hoá và phát triển (1987-1997). Năm 1998, Thụy Điển tổ chức hội nghị UNESCO liên chính phủ với chủ đề Sức mạnh của văn hoá. Tại hội nghị này, các báo cáo về “tính đa dạng sáng tạo” của UNESCO và báo cáo “những ưu điểm trong vấn đề hợp tác quốc tế về văn hoá” của Hội đồng châu Âu đã được đem ra thảo luận. Kế hoạch hành động cho các chính sách văn hoá và phát triển đã được đề xuất cho các chính phủ, thường được viện dẫn đến trong các cuộc thảo luận về chính sách quốc gia, trong các vấn đề có liên quan đến đời sống, văn hoá và môi trường ở địa phương. Để đánh giá việc thực thi và ảnh hưởng của Kế hoạch hành động này, Uỷ ban UNESCO Thụy Điển đã mời các đối tác UNESCO và các nhà nghiên cứu chính sách văn hoá trên toàn thế giới tham gia vào hội thảo “Stockhom + 5” được tổ chức vào năm 2003.

Tư cách thành viên trong EU cũng mang lại nhiều khả năng và triển vọng về hợp tác văn hoá quốc tế cũng như để thực hiện các dự án văn hoá tại các vùng có ít dân cư sinh sống của Thụy Điển thông qua các quỹ cơ cấu EU. Hội đồng Văn hoá Quốc gia và Uỷ ban Di sản Quốc gia đóng vai trò là các cơ quan liên lạc của các chương trình văn hoá trong khuôn khổ EU, và từ năm 1998 đã trở thành cơ quan đại diện chính thức về văn hoá của EU tại Thụy Điển, cùng với Cơ quan lưu trữ Quốc gia và Viện điện ảnh Thụy Điển.

Các tổ chức văn hoá Thụy Điển tích cực hợp tác và trao đổi với các tổ chức văn hoá của các nước khác và đã cũng tham gia vào các tổ chức và mạng lưới quốc tế về văn hoá. Hội đồng Quốc gia các vấn đề văn hoá có hỗ trợ tài chính cho các chương trình giao lưu văn hoá quốc tế, ví dụ như các chương trình biểu diễn, các cuộc toạ đàm, thực hiện hỗ trợ đối với các uỷ ban quốc gia các tổ chức phi chính phủ về văn hoá. Chương trình Studio dành cho các nghệ sĩ quốc tế ở Thụy Điển (IASPIS) thực hiện các hỗ trợ đối với nghệ sĩ nước ngoài đang sinh sống tại Thụy Điển cũng như hỗ trợ cho nghệ sĩ ở Thụy Điển tham gia triển lãm ở nước ngoài. Chương trình này có liên kết với Viện Hàn lâm nghệ thuật Thụy Điển ở Stockhom và ở các thành phố khác của Thụy Điển như Gotenborg, Malmo và Umea. Bên cạnh Quỹ Văn hoá của Các Bộ trưởng vùng Bắc Âu đặt trụ ở tại Copenhagen còn có các quỹ song phương giúp cho các nước Bắc Âu thực hiện các dự án chung. Một số biện pháp của Chính phủ đang được thực hiện nhằm thúc đẩy các tổ chức văn hoá và những người hoạt động văn hoá ở Thụy Điển mở rộng phạm vi của mình lên tầm quốc tế. Từ năm 2002, Hội đồng Quốc gia các Vấn đề Văn hoá đã thực hiện hỗ trợ cho một mạng lưới các cơ quan tư vấn văn hoá vùng để thúc đẩy phát triển đa dạng văn hoá.

Thụy Điển là một thành viên tích cực trong Ban Tổ chức Ars Baltica. Đây là tổ chức được thành lập năm 1988 để thúc đẩy trao đổi văn hoá và hợp tác giữa các nước thuộc vùng Biển Baltic. Nhiệm kì Chủ tịch Uỷ ban là 2 năm.

Sida (Cơ quan phát triển quốc tế Thụy Điển) là cơ quan thuộc Bộ Ngoại giao và có trách nhiệm đối với hầu hết các hoạt động của Thụy Điển về hợp tác phát triển quốc tế. Mục tiêu của Sida là thúc đẩy nâng cao mức sống của người nghèo và trong dài hạn, là xoá nghèo. Sida có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển các dự án hỗ trợ và trao đổi về văn hoá là những dự án có mối liên quan chặt chẽ đến việc hỗ trợ nói chung cho các nước thuộc thế giới thứ ba và các nước Đông Âu. Trong nhiều năm qua, Sida đã hỗ trợ cho nhiều dự án trao đổi văn hoá lớn, xây dựng quan hệ  hợp tác với các tổ chức phi chính phủ như Chương trình bảo tàng Thụy Điển-châu Phi (SAMP). Từ năm 2004, các nguồn lực được dành cho một chương trình trao đổi và hỗ trợ dài hạn hơn với Nam Phi, sẽ được chuyển từ Sida cho Hội đồng Văn hoá Quốc gia. Nguồn tài chính này được tăng lên do đóng góp của phía Nam Phi, và sẽ được đầu tư để tiếp tục sự hợp tác với Bộ Văn hoá Nam Phi. Các lĩnh vực được ưu tiên là phát triển các tổ chức về sáng tạo và văn hoá ở cả hai quốc gia thông qua quan hệ đối tác song phương giữa các tổ chức, các nghệ sĩ v.v..

Với sự bảo trợ của Chính phủ Thụy Điển, một nghiên cứu đã được tiến hành nhằm đánh giá các hoạt động văn hoá quốc tế, quan hệ văn hoá quốc tế của Thụy Điển. Nghiên cứu này đã đưa ra cái nhìn tổng quan về các cơ quan, tổ chức, tổ chức phi chính phủ và bao gồm cả các lĩnh vực liên quan như ngoại giao, thương mại và chương trình phát triển thế giới thứ ba. Nghiên cứu cũng đề cập đến vấn đề cung cấp tài chính, trách nhiệm và nhu cầu hợp tác. Báo cáo được công bố vào mùa thu năm 2003 và sẽ trình lên Nghị viện một dự luật vào mùa xuân 2005.

3. Các mục tiêu và nguyên tắc của chính sách văn hoá

3.1 Các mục tiêu chính của mô hình chính sách văn hoá hiện nay

Nguyên tắc cơ bản của chính sách và hoạt động văn hoá Thụy Điển được Nghị viện ban hành năm 1974.

Những cuộc thảo luận về chính sách văn hoá mới bắt đầu từ cuối những năm 1980 trong bối cảnh chương trình của Hội đồng châu Âu về “Đánh giá chính sách Văn hoá Quốc gia.” Sau khi nghiên cứu ‘mô hình của Thụy Điển’, các chuyên gia nước ngoài đã ủng hộ việc ban hành một lộ trình mới, trong đó đưa ra các ưu tiên rõ ràng hơn và các mối quan hệ với cơ quan vùng/ địa phương. Ngoài ra còn có khuyến nghị thành lập một mối quan hệ đối tác cân bằng hơn và rộng rãi hơn với nghệ thuật, bao gồm sự trải nghiệm nhiều hơn về mặt quốc tế, và “sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực liên quan đến mục đích đã được thoả thuận”. Các khuyến nghị này đã được đưa ra sau một “cuộc đối thoại trên tinh thần xây dựng” với các tổ chức văn hoá nhằm làm cho các dịch vụ văn hoá “trở nên có ý nghĩa hơn đối với các nhu cầu của cá nhân người tiêu dùng”. Trong hai mươi năm qua, yếu tố này đã trở thành những phần không thể thiếu trong đời sống văn hoá.

Mùa thu năm 1996, Chính phủ trình một dự luật mới lên nghị viện, dựa trên đề xuất của một uỷ ban nghị viện. Nghị viện đã xem xét các nguyên tắc chính sách trước đây, để sửa đổi hệ thống hỗ trợ các hoạt động của vùng (các nhà hát, tổ chức về múa và âm nhạc, bảo tàng, thư viện, các trung tâm phim và video, cơ quan tư vấn nghệ thuật vùng); và ban hành luật mới về thư viện công. Trong luật mới cũng quy định một hình thức hỗ trợ mới đối với việc các thư viện trường học và thư viện công mua sách cho trẻ em và thanh niên.

Nghị viện đã thông qua các mục tiêu quốc gia về chính sách văn hoá năm 1996 như sau:

• Bảo vệ quyền tự do thể hiện và tạo cơ hội thật sự cho mọi người sử dụng sự tự do đó;     
• Hành động tạo điều kiện cho mọi người tham gia vào đời sống văn hoá, tìm hiểu văn hoá và tham gia vào các hoạt động sáng tạo;
• Thúc đẩy đa dạng văn hoá, đổi mới nghệ thuật và chất lượng nghệ thuật, từ đó chống lại các ảnh hưởng tiêu cực của các hiện tượng thương mại hoá;
• Tạo điều kiện để văn hoá đóng vai trò là một yếu tố năng động, kích thích và độc lập trong xã hội;
• Gìn giữ và sử dụng các di sản văn hoá;
• Thúc đẩy giáo dục văn hoá;
• Thúc đẩy trao đổi văn hoá quốc tế và các cuộc hội ngộ giữa các nền văn hoá ở Thụy Điển.

Các mục tiêu này bao trùm lên mọi ưu tiên trong công tác và các hoạt động của tổ chức văn hoá nhận hỗ trợ của nhà nước. Đối với cấp vùng và thành phố, các mục tiêu này áp dụng cho các khoản trợ cấp của nhà nước và được kết hợp với các mục tiêu của các cấp này về văn hoá, và khi phù hợp còn áp dụng đối với giáo dục, phúc lợi và y tế.

Khi thực hiện chính sách văn hoá của mình, Chính phủ đã dựa trên sự tương tác  giữa các cấp chính quyền và các cơ quan tổ chức khác. Ngân sách quốc gia thường được dành cho các tổ chức vùng. Sau 30 năm kể từ khi các nguyên tắc cơ bản đầu tiên được ban hành, các khoản ngân sách đã giúp thành lập, thông qua các nỗ lực hỗn hợp, một hệ thống trên toàn quốc các tổ chức văn hoá, và các tổ chức này được cấp vùng và địa phương cùng chịu trách nhiêm quản lí. ở các vùng miền Nam và miền Tây của Thụy Điển, các tổ chức mới được thành lập, các tổ chức được mở rộng, điều này sẽ có tác động đến việc cung cấp tài chính cho lĩnh vực văn hoá. Và sự thay đổi đó cũng có nghĩa là sẽ có những hình thức đối thoại mới và các kế hoạch dài hạn giữa các đối tác trung ương và địa phương. Trong năm 2005, Hội đồng Văn hoá Quốc gia đã tiến hành 5 hội thảo về mối quan hệ giữa nhà nước và vùng liên quan đến những thay đổi và sự phát triển trong chính sách văn hoá.

3.2 Định nghĩa văn hoá

Trong Dự  luật năm 1974 của Chính phủ về văn hoá, chính sách văn hoá được xác định là biện pháp thực hiện trong phạm vi các lĩnh vực “ngôn ngữ, sân khấu, hình ảnh, âm thanh và truyền thông, bảo tồn và sử dụng các di sản văn hoá. Hơn nữa, nó còn bao gồm một số biện pháp trong lĩnh vực giáo dục cho người lớn và các tổ chức” (Dự luật của Chính phủ 1974:28, trang 287). Định nghĩa này vẫn còn có hiệu lực cho thế kỉ 21.

Văn hoá, truyền thông và hoạt động giải trí là một lĩnh vực sâu rộng. Các khách tham quan bảo tàng và những thành viên tích cực của các hiệp hội cũng như những người sử dụng các dịch vụ truyền thông và những người trẻ tuổi đang muốn tìm kiếm chỗ đứng cho riêng mình cũng chịu ảnh hưởng của những chính sách mà Chính phủ theo đuổi trong các lĩnh vực này.

3.3 Các mục tiêu chính sách văn hoá

Các mục tiêu chính sách văn hoá của Thụy Điển đã được Nghị viện thông qua năm 1996. Chúng được liệt kê trong phần 3.1.

Các mục tiêu này dựa trên yêu cầu, tranh luận và đối thoại được đề xuất bởi các giới nghề nghiệp như quản lí bảo tàng, nhà thiết kế và bởi các tổ chức phi chính phủ và những tổ chức khác có liên quan.

Tiền ngày càng được dành nhiều hơn cho những nhà tổ chức các sự kiện âm nhạc và nghệ thuật thị giác, và sự hỗ trợ ngày càng tốt hơn đối với các nhóm biểu diễn lưu động về kịch, múa và âm nhạc.

Luật thư viện công được ban hành năm 1997 và sửa đổi năm 2002 để nhấn mạnh đến trách nhiệm của mỗi cộng đồng nhằm bảo đảm các dịch vụ công miễn phí và sự tiếp cận đến các thư viện vốn đã không thống nhất trong các cộng đồng.

Chính phủ cũng tập trung vào các mục tiêu lớn khác như:

·                                Vai trò của văn hoá như là một yếu tố của sự phát triển. Mỗi vùng đều đạt được một thoả thuận với Chính phủ về sự phát triển của vùng, trong đó văn hoá được xem là một yếu tố quan trọng cho sự phát triển xã hội. Chính phủ nhấn mạnh rằng các hoạt động văn hoá có ảnh hưởng ngắn hạn dưới hình thức tăng việc làm, và ảnh hưởng dài hạn về nâng cao sự thu hút, sự sáng tạo và phát triển của bản sắc mỗi vùng: tương ứng với các mục tiêu đã được đặt ra bởi quỹ cơ cấu châu Âu.

·                                Vai trò quan trọng nhất của văn hoá là làm giàu và nâng cao chất lượng sống của người dân và thúc đẩy các giá trị chung, như lòng khoan dung và dân chủ. Không nên xem văn hoá thuần tuý là một công cụ để phát triển kinh tế. Do đó, nhu cầu thúc đẩy sự tiếp cận tốt hơn về văn hoá và sáng tạo cho trẻ em và thanh niên, và những người có điều kiện khó khăn, ví dụ như những người khuyết tật, người già, người có thu nhập thấp được đặc biệt quan tâm.

·                                Công nghệ thông tin đang có tác dụng phát triển các dự án văn hoá và giáo dục. Mạng lưới văn hoá Thụy Điển cung cấp 7 000 kết nối đến trang web, cung cấp toàn cảnh đời sống văn hoá, các tổ chức và sự kiện văn hoá ở Thụy Điển. Cửa sổ Văn hoá là kết quả hợp tác giữa nghệ thuật và trường học. SUNET liên kết các thư viện và bảo tàng đến các trường đại học.

Ở cấp thành phố có một xu hướng mới là chuyển các chức năng của nhà nước trong lĩnh vực văn hoá sang cho các doanh nghiệp tư nhân trên quy mô lớn. Điều này đã gây ra một cuộc tranh cãi sâu sắc trên trường chính trị cũng như trong truyền thông, cho rằng xã hội phải bảo đảm cơ sở cho văn hoá và hỗ trợ đối với các đối tượng như các nhóm kịch âm nhạc, các công ty xuất bản, v.v..

Trong ngân sách năm 2005, lĩnh vực sách và văn hoá đọc cho trẻ em và thanh niên vẫn tiếp tục được hỗ trợ thông qua việc cung cấp tài chính cho việc mua sắm và cho các dự án ở  các thư viện công và thư viện trường học. Để tưởng niệm nhà văn nổi tiếng thế giới Astrid Lindgren và cả cuộc đời của bà đã cống hiến cho trẻ em và thanh thiếu niên, gia đình Lindgren cùng với Chính phủ Thụy Điển đã thành lập một giải thưởng quốc tế và sẽ được trao hàng năm. Giải thưởng tưởng nhớ Astrid Lindgren (ALMA) trị giá 5 triệu SEK, được trao lần đầu tiên vào năm 2003 cho các nhà văn và những người hoạt động để thúc đẩy việc đọc sách ở trẻ em và thanh niên.

Các chương trình hỗ trợ mới sẽ được ban hành nhằm thúc đẩy hơn nữa các chương trình biểu diễn lưu động về kịch và âm nhạc trên toàn Thụy Điển.

Các bảo tàng quốc gia sẽ thực hiện cho vào cửa miễn phí từ năm 2005 đối với việc tham quan các gian trưng bày thường xuyên. Sau chương trình thí điểm thành công với ba bảo tàng vào năm 2004, Chính phủ đã phân bổ một nguồn tài chính bổ sung để hỗ cho chương trình vào cửa miễn phí tại một số bảo tàng quốc gia khác từ năm 2005 trở đi. Các bảo tàng này gồm, Bảo tàng văn hoá thế giới, một bảo tàng quốc gia đã khai trương toà nhà mới ở Gothenburg vào 1/ 2005. Hiệu quả mà sáng kiến này sẽ tạo ra về mức độ khách tham quan và sự quan tâm đến các bảo tàng sẽ được đánh giá sau này.

Bộ Giáo dục, nghiên cứu, Văn hoá và Bộ Tài chính đang đánh giá hệ quả của Luật thuế giá trị gia tăng đối với việc sử dụng các hàng hoá và dịch vụ văn hoá, bao gồm thói quen đọc và mua sách.

Một chính sách mới nhằm hỗ trợ các quan hệ văn hoá quốc tế và trao đổi văn hoá quốc tế sẽ do nghị viện quyết định trong mùa xuân 2005 (xem thêm phần 2.4).

4. Các vấn đề hiện nay trong xây dựng chính sách văn hoá và các tranh luận

4.1 Các vấn đề chính sách văn hoá và những ưu tiên

Trong những năm gần đây, Chính phủ đã dành ưu tiên cho nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm:

·         ·        Văn học và văn hoá đọc (đặc biệt nhấn mạnh đến trẻ em và thanh niên);

·        Việc tiếp cận đến văn hoá cho người khuyết tật;

·        Sự hiện diện và biểu hiện của đa dạng văn hoá và đối thoại giữa các nền văn hoá;

·        Vào cửa miễn phí tại các gian trưng bày thường xuyên của các bảo tàng quốc gia;

·        Giáo dục về bảo tàng;

·        Kiến trúc và thiết kế;

·        Di sản;

·        Nâng cao điều kiện làm việc cho các nghệ sĩ.

            4.2 Các vấn đề chính sách gần đây và những tranh luận

4.2.1 Quy định đối với văn hoá dân tộc thiểu số

Mục tiêu chính sách văn hoá của các nhóm dân tộc thiểu số đang sinh sống ở Thụy Điển được phản ánh trong các mục tiêu của Chính phủ nói chung, bao gồm các mục tiêu được quy định trong chính sách nhập cư. Có rất ít các chương trình hỗ trợ tài chính được phát triển dành riêng cho các nhóm thiểu số. Các chương trình chủ yếu hỗ trợ cho các dự án trong lĩnh vực ngôn ngữ, văn học, và các tạp chí định kì có nội dung văn hoá. Đa số các biện pháp được thực hiện ở cấp địa phương, như là một trách nhiệm của các thành phố, và thực hiện hỗ trợ cho các hiệp hội, các nhà hát, lĩnh vực âm nhạc và các lễ hội.

Các cộng đồng thiểu số được chính thức thừa nhận ở Thụy Điện bao gồm người Sami bản địa, người gốc Phần Lan, người Tornedal, người Roma và người Do Thái. Các ngôn ngữ được thừa nhận chính thức gồm tiếng Sami, tiếng Phần Lan, tiếng Meankieli, tiếng Rumani và tiếng Do Thái. Trong số đó, tiếng Sami, Phần Lan và Meankieli, về mặt lịch sử và địa lí đều thuộc khu vực Bắc Âu, nghĩa là các biện pháp cụ thể hơn được áp dụng để hỗ trợ cho những ngôn ngữ này và các hoạt động có liên quan. Mặt khác, những ngôn ngữ như Yiddish và Romani thuộc một hệ thống hỗ trợ khác rộng hơn.

Cộng đồng bản địa, người Sami, có khoảng 15-20000 người ở Thụy Điển. Ngoài ra người Sami còn có ở Phần Lan và Na Uy. Người Sami có quy chế đặc biệt so với các dân tộc khác. Hội đồng Sami nhận được hỗ trợ của nhà nước cho các hoạt động văn hoá, nghiên cứu và các dự án phát triển xã hội. Hợp tác trong vùng Bắc Âu giữa những dân tộc Sami, và giữa các Chính phủ liên quan về các vấn đề của người Sami cũng có tầm quan trọng rất lớn.

Tháng 1 năm 2000, Chính phủ Thụy Điển đã quyết định phê chuẩn Công ước khung của hội đồng châu Âu về bảo vệ các dân tộc thiểu số và Hiến chương châu Âu về ngôn ngữ của các vùng và dân tộc thiểu số. Từ việc phê chuẩn hai điều ước này, một số biện pháp đã được đưa ra và nhằm vào nâng cao địa vị của các dân tộc thiểu số ở Thụy Điển, và thực hiện hỗ trợ cần thiết để ngôn ngữ của các dân tộc này có thể tồn tại (xem thêm 5.3.2).

4.2.2 Bình đẳng giới và chính sách văn hoá

Xu hướng chung là một trong những điểm khởi đầu trong các nỗ lực của Thụy Điển nhằm hướng đến bình đẳng giới. Ý tưởng này bao hàm sự minh bạch của trong các tổ chức và các quy định. Vấn đề giới trong chính sách văn hoá Thụy Điển được xem xét từ ba khía cạnh khác nhau: nghề nghiệp nghệ thuật và chính sách đối với nghệ sĩ; công dân với tư cách là người thưởng thức văn hoá nghệ thuật, công dân với tư cách là người tham gia thông qua hoạt động sáng tạo của riêng họ.

Các số liệu thống kê cho thấy rằng có nhiều phụ nữ làm việc trong lĩnh vực văn hoá nhưng nam giới vẫn chiếm ưu thế ở những chức vụ cao, các nhà hát đặc biệt tụt hậu về vấn đề này. Tuy nhiên, đang diễn ra sự thay đổi dần dần mà rõ ràng nhất là trong lĩnh vực chính trị và trong lĩnh vực bảo tàng và thư viện. Ví dụ, từ năm 2000, số lượng giám đốc là phụ nữ trong các ngành văn hoá đã tăng lên ở cấp quốc gia và vùng/ thành phố.

Cho đến nay, Thụy Điển chưa có một cuộc điều tra toàn diện nào về sự hiện diện của phụ nữ trong các tổ chức, cơ quan và uỷ ban. Uỷ ban hỗ trợ nghệ thuật đã có đóng góp vào cuộc tranh luận này bằng việc phân tích việc trao giải thưởng của Uỷ ban xét từ khía cạnh giới tính. Một dự án đặc biệt do Bộ Văn hoá (trước đây) thành lập tính đến khả năng để các bảo tàng đưa vào các vấn đề giới trong các bộ sưu tập, việc sao lập các dữ liệu và về nội dung và thiết kế việc trưng bày.  Hiệp hội các chính quyền địa phương của Thụy Điển đã đặt vấn đề bình đẳng giới ở vị trí quan trọng trong chương trình hoạt động của mình.

4.2.3 Ngôn ngữ và chính sách

Có khoảng 10 triệu người sử dụng tiếng Thụy Điển: bao gồm, người dân Thụy Điển, cộng đồng người Thụy Điển sống tại Phần Lan và các hậu duệ của người Thụy Điển nhập cư vào Bắc Mĩ. Ngoài ra còn vài triệu người khác hiểu tiếng Thụy Điển, chủ yếu là ở Nauy và Đan Mạch do sự tương đồng về ngôn ngữ và nhận thức. Năm 1999, 5 ngôn ngữ của người thiểu số được thừa nhận tại Thụy Điển bao gồm tiếng Sami, tiếng Phần Lan, tiếng Meankieli, tiếng Romani và tiếng Do Thái.

Mặc dù tiếng Thụy Điển là ngôn ngữ chính tại nước Thụy Điển, nó còn là thứ ngôn ngữ thiểu số xét trong phạm vi châu Âu và trên toàn cầu. Do đó, nó nhận được sự quan tâm lớn của các thư viện và các tổ chức nghiên cứu, và phát triển thông qua các giải thưởng văn học, hệ thống truyền thông và giáo dục. Trong vài năm gần đây Chính phủ chú trọng rất nhiều vào việc đọc và nói tiếng Thụy Điển của trẻ em bằng cách hỗ trợ việc mua sắm sách của các thư viện và phát động các chương trình đọc sách.

Các vấn đề liên quan đến kĩ năng ngôn ngữ và đào tạo phải được xem xét trong bối cảnh toàn cầu hoá và sự phát triển của truyền thông. Hơn nữa, do hiện tượng nhập cư gần đây, hiện nay ở Thụy Điển người ta sử dụng đến hơn 150 thứ tiếng – đây là một khó khăn về mặt văn hoá và giáo dục cho các trường học, chính quyền và giới truyền thông.

4.2.4 Đa nguyên truyền thông và đa dạng nội dung

Mục tiêu tổng thể của các biện pháp mà Chính phủ Thụy Điển thực hiện trong lĩnh vực văn hoá và truyền thông là bảo đảm quyền tự do thể hiện, khả năng tiếp cận và sự đa dạng về nội dung.

Truyền hình và phát thanh ngày nay là nguồn quan trọng nhất trong việc cung cấp các thông tin về văn hoá. Các công ty dịch vụ phát thanh và truyền hình của nhà nước có một vị trí đặc biệt và nhiệm vụ của chúng bao gồm trách nhiệm trực tiếp về văn hoá, ví dụ như phát các chương trình đề cập đến chủ đề văn hoá, các sự kiện văn hoá, các cuộc thảo luận về văn hoá, bao gồm cả vấn đề tôn giáo. Số lượng ngày càng tăng các kênh thương mại ở Thụy Điển và khả năng thu các kênh truyền hình từ mọi nơi trên thế giới thông qua hệ thống vệ tinh và truyền hình có thu phí, đã tạo ra nhiều thái độ, hình ảnh và biểu tượng. Điều đó đã gây ra rất nhiều khó khăn đối với việc quản lí các dịch vụ của nhà nước.

Viện phim Thụy Điển là cơ quan Trung ương chịu trách nhiệm trong lĩnh vực điện ảnh. Cơ quan này gần đây đã sáp nhập thêm các trung tâm phim của vùng. Những trung tâm này có chức năng đào tạo các thế hệ mới những diễn viên, nhà viết kịch, nhà sản xuất phim. Những bộ phim (do các trung tâm này sản xuất) ngày càng được công chúng đánh giá cao và nhận được nhiều giải thưởng tại các liên hoan phim trong nước cũng như quốc tế. Với cơ chế thoáng, việc sản xuất thể loại phim ngắn đang trên đà hồi phục. Các liên hoan phim ngắn quan trọng được tổ chức ở Stockholm và Goteborg hàng năm. Những liên hoan phim có quy mô nhỏ hơn với chủ đề về các quốc gia nhất định hoặc các vùng văn hoá nhất định cũng thường xuyên được tổ chức.

Bên cạnh truyền thông truyền thống, các hình thức mới của truyền thông và thông tin đã được phát triển (xem phần 4.2.7). Xã hội công nghệ thông tin mới (IST), và đặc biệt là internet, tạo thêm nhiều khả năng cho việc nâng cao sự tiếp cận của công chúng đối với hoạt động của các nghệ sĩ và tổ chức văn hoá. Một số lượng lớn các dự án đang được thực hiện, ví dụ như lưu số hoá các cơ quan lưu trữ và bảo tàng, thành lập mạng văn hoá Thụy Điển với hơn 7000 kết nối tới các trang web có nội dung văn hoá, và hỗ trợ cho các dự án nghệ thuật trên nền tảng IST của các tổ chức, hiệp hội. Thị trường các chương trình ứng dụng của máy tính và trò chơi điện tử đang phát triển nhanh chóng và rất thành công, tuy nhiên nó cũng gây ra các vấn đề cho cá nhân cũng như xã hội. Việc tải nhạc bí mật được xem là bất hợp pháp. Các biện pháp pháp lí đã được ban hành để quy định về tội phạm và ngăn cấm việc truyền bá các hình ảnh mô tả về việc lạm dụng trẻ em.

4.2.5 Các ngành kinh doanh văn hoá: sự phát triển, các chương trình và quan hệ đối tác

Cũng giống như ở các nước Bắc Âu, chính quyền Thụy Điển không có một chính sách đặc biệt nào đối với các ngành kinh doanh văn hoá. Tuy nhiên, các chương trình đã được ban hành để hỗ trợ chất lượng sản xuất trong lĩnh vực xuất bản sách và các tạp chí định kì về nghệ thuật, âm nhạc và phim. hệ thống hỗ trợ này đóng một vai trò quan trọng trong chính sách văn hoá Thụy Điển. Ví dụ:

·                                Hỗ trợ của Chính phủ (2004) cho văn học, bao gồm xuất bản sách, trợ cấp cho các thư viện mua sách và thúc đẩy văn hoá đọc, lên đến 99.5 triệu SEK (khoảng 9 triệu euro);

·                                Cũng trong năm 2004 sản xuất và xuất bản các ấn phẩm định kì về nghệ thuật nhận được 20.5 triệu SEK (1.8 triệu euro) từ Chính phủ. Số tiền này đã bao gồm cả hỗ trợ cho các ấn phẩm phát hành bằng ngôn ngữ của người thiểu số và nhập cư, cho các hội thảo và thông tin;

·                                Hỗ trợ cho xuất bản sách và các ấn phẩm định kì sau khi đã có trợ cấp; để ngăn ngừa sự kiểm duyệt và để trao giải cho những tác phẩm có chất lượng một khi sách hoặc ấn phẩm được đem bán trên thị trường. Các khoản tiền bổ sung cũng được chi ra để hỗ trợ các sách và ấn phẩm thông qua các thư viện, kho sách và internet;

·                                Việc sản xuất các bản ghi âm/ CD do các nhà sản xuất, nghệ sĩ chuyên nghiệp thực hiện ở Thụy Điển năm 2004 đã nhận được tổng số tiền hỗ trợ lên đến 12.7 triệu SEK (1.1 tiệu euro);

·                                Hỗ trợ của nhà nước cho sản xuất và phân phối phim năm 2004 là 235 triệu SEK (21.1 triệu euro).

Viện sáng tạo là cơ quan nhà nước thực hiện hỗ trợ tài chính cho các dự án về tư tưởng sáng tạo, là các dự án được đề xuất bởi các nghệ sĩ, học giả, các đối tác trong lĩnh vực kinh doanh và thương mại.

Một mục tiêu mới của chính sách văn hoá vùng là thúc đẩy, thông qua việc kết hợp hỗ trợ tài chính của quốc gia và vùng, việc thành lập các trung tâm phát triển các ngành kinh doanh (ví dụ như trong lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh, nghề thủ công, thiết kế), tại các vùng chiến lược của Thụy Điển.

4.2.6 Chính sách việc làm trong lĩnh vực văn hoá

Một điều tra của Chính phủ về “Việc làm cho các nghệ sĩ” thực hiện năm 1997, cho thấy có sự không nhất quán, thậm chí đôi khi còn xung đột giữa các mục tiêu chính sách trong lĩnh vực việc làm với những mục tiêu chính sách trong lĩnh vực văn hoá. Do đó hai lĩnh vực này cần phải có khái niệm chung về nghề nghiệp nghệ thuật, và thị trường lao động nói chung. Trong những năm gần đây có sự chuyển giao tài chính từ “ngân sách nhà nước dành cho thất nghiệp” sang lĩnh vực văn hoá để thực hiện các chương trình hỗ trợ cho các nghệ sĩ. Ví dụ như dự án hỗ trợ các nhà hát được đồng tài trợ bởi Chính phủ để thực hiện đào tạo cho những nghệ sĩ làm công ăn lương, và hỗ trợ cơ sở vật chất cho các nghệ sĩ diễn tập. Năm 2002, các vũ công và nhóm múa được chú ý đến và việc nâng cải thiện tình trạng việc làm của họ đã được thực hiện năm 2003.

Những người quản lí trong các tổ chức văn hoá hoặc cơ quan chính quyền đã thành công trong việc đạt được một mức lương hợp lí bằng cách so sánh mức tiêu chuẩn của họ với những nhóm nhân viên được trả lương khác. Vấn đề chính là hiện tượng thiếu việc làm cho những người còn trẻ muốn gia nhập vào lĩnh vực văn hoá.

Mặt khác, khi chúng ta xem xét nghề nghiệp nghệ thuật, bức tranh lại có vẻ khác: tiền lương rất thấp. Trong vài năm qua, nghiệp đoàn của các nghệ sĩ đã đàm phán với Chính phủ và / hoặc với các chính quyền địa phương để cải thiện tiêu chuẩn, mức lương và phúc lợi hưu trí. Trong năm 2004, an sinh xã hội cho các nghệ sĩ được xem xét sửa đổi. Vào cuối năm 2004, theo quy định mới, các tổ chức văn hoá quốc gia về âm nhạc và kịch sẽ được bù đắp thêm các khoản trợ cấp trong những năm tiếp theo.

4.2.7 Công nghệ mới và chính sách văn hoá

Ưu tiên chính của Chính phủ về xã hội thông tin là giáo dục ở mọi cấp. Việc hỗ trợ đặc biệt các trang thiết bị, hỗ trợ cho ác dự án đã được thực hiện với các trường học nói chung và cho các chương trình giáo dục tại bảo tàng và những tổ chức văn hoá khác.

Công nghệ thông tin (IT) đã trở thành một công cụ hữu hiệu trong công việc hàng ngày của mọi tổ chức, cho dù đó là các trang web, việc số hoá các catalogue và việc cho thuê sách trên mạng, việc sưu tập các bộ sưu tập có trong bảo tàng, sử dụng các thiết bị số để dàn cảnh sân khấu và những buổi biểu diễn âm nhạc, bán vé, v.v.. Công nghệ thông tin còn trở thành phương tiện để giao tiếp, thiết lập mạng lưới và để thể hiện ý tưởng sáng tạo giữa các nghệ sĩ trong các dự án văn hoá hoặc kết hợp các hình thức thể hiện truyền thống và hiện đại.

Chính phủ đang cho thành lập một “chính quyền” 24 giờ, cho phép công dân truy cập thông tin và các form mẫu; Hội đồng quốc gia các vấn đề văn hoá cũng tham gia vào ý tưởng này.

Mạng lưới văn hoá Thụy Điển là một cổng giao tiếp điện tử tại đó cung cấp các thông tin văn hoá của quốc gia cũng như địa phương. Mạng lưới này, là một diễn đàn đa chiều về văn hoá Thụy Điển – ban đầu là một cơ quan của Chính phủ và sau này được chuyển về quyền quản lí của Hội đồng Quốc gia các vấn đề văn hoá từ tháng 1/ 2000 đến năm 2005. Những người sử dụng mạng lưới này có thể kết nối đến hơn 7 000 trang web của Thụy Điển chuyên về văn hoá của Thụy Điển. Các phòng lưu trữ, thư viện, bảo tàng, và những tổ chức văn hoá khác đóng góp nhiều nhất các thông tin văn hoá, ngoài ra còn có các thông tin đề cập đến những người hoạt động văn hoá độc lập, các hiệp hội, công ty hoạt động về văn hoá. Từ năm 2005, mạng lưới văn hoá Thụy Điển không còn thuộc quản lý của Hội đồng Quốc gia các vấn đề văn hoá, nên phải tìm kiếm các đối tác mới và những nguồn tài chính mới.

Mặc dù internet đã mang lại nhiều thuận lợi cho việc thúc đẩy tiếp cận thông tin về đời sống văn hoá ở Thụy Điển, Chính phủ vẫn đang quan tâm đến các vấn đề pháp lí để hạn chế nhiều hoạt động sai trái thông qua Internet về tự do thể hiện và bản quyền, các trang web bất hợp pháp về lạm dụng trẻ em, tải nhạc và phim bất hợp pháp.

4.2.8 Giáo dục nghệ thuật: các chương trình và mô hình

Sự tham gia và tiếp cận với văn hoá, vốn được xem là một trong những mục tiêu quan trọng nhất trong chính sách văn hoá Thụy Điển, có mối liên quan chặt chẽ với giáo dục nghệ thuật, là một phương thức nhằm nâng cao sự sáng tạo và để cho công chúng tiếp xúc được những cái mới. Chính sách giáo dục và văn hoá đã được đưa vào trong hệ thống các môn học dành của các chương trình đào tạo cho diễn viên, nghệ sĩ ở cấp đại học.

Tất cả các tổ chức văn hoá của nhà nước hợp tác tích cực với các trường học thông qua các hội thảo, các buổi biểu diễn đặc biệt, các trang web, các dự án chung.

Các mạng lưới và cơ quan ở địa phương có vai trò quan trọng trong việc thực hiện đào tạo ngôn ngữ, tổ chức các hội thảo về sáng tạo, mời các đoàn kịch về biểu diễn, tổ chức các buổi thuyết trình về nghệ thuật, v.v.. Thậm chí trong thời đại công nghệ thông tin, các cơ quan này có thể thu hút nhiều “sinh viên lớn tuổi” thuộc nhiều tầng lớp xã hội khác nhau. Văn hoá trong đời sống lao động là một sáng kiến hỗ trợ dài hạn do công đoàn và những người lao động phát động.

Chương trình “tư vấn cho các nghệ sĩ vùng”, chủ yếu trong lĩnh vực múa và nghệ thuật thị giác, đã đạt được thành công lớn kể từ khi nó bắt đầu cách đây 10 năm. Mô hình này, có xuất xứ từ Phần Lan, dựa trên các thoả thuận lâu dài, được tài trợ bởi vùng và một phần từ Chính phủ thông qua hội đồng quốc gia các vấn đề văn hoá. Những cơ quan tư vấn vùng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các lĩnh vực nghệ thuật và chịu trách nhiệm đề xuất sự hợp tác giữa các trường học, cá nhân các nghệ sĩ và các tổ chức văn hoá tham gia vào các dự án. Các “cơ quan tư vấn” còn có thể dựa vào một mạng lưới các cơ quan tư vấn được thiết lập trên toàn quốc, và qua những chương trình trao đổi kinh nghiệm nghề nghiệp. Một mô hình tương tự cũng đang được áp dụng nhằm tạo điều kiện để các “cơ quan tư vấn” tham gia vào các hoạt động phát triển đa dạng văn hoá.

4.2.9 Di sản và chính sách văn hoá

Mùa xuân năm 2002, Chính phủ đã tiến hành những biện pháp để ngăn chặn việc buôn bán bất hợp pháp các vật phẩm văn hoá di dời được và ngày càng tăng cường hỗ trợ cho các tổ chức văn hoá trong việc hợp tác với cơ quan hải quan. Một nghiên cứu để cải thiện pháp luật và thủ tục xuất khẩu và các hoạt động thông tin ra công chúng bắt đầu thực hiện năm 2002.

Các bảo tàng có tầm quan trọng quốc gia đã được xây dựng hoặc xây dựng lại từ năm 1998 bao gồm Bảo tàng nghệ thuật hiện đại (1998), Bảo tàng hàng hải ở Karlskrona và Bảo tàng văn hoá thế giới ở Goteborg (2004). Có hơn 20 vùng đã xây mới hoặc tu sửa lại các bảo tàng chính của mình và những bảo tàng quan trọng khác như Bảo tàng khắc đá Tanum và một số bảo tàng nghệ thuật ở các thành phố nhỏ. Thông tin về các bộ sưu tập hoặc các di tích đã được lưu số vào máy tính.

Việc tham quan các gian trưng bày thường xuyên tại các bảo tàng quốc gia sau đây được miễn phí: Bảo tàng nghệ thuật hiện đại, Bảo tàng kiến trúc và Bảo tàng viễn đông. Dự kiến năm 2005, Bảo tàng văn hoá thế giới và 12 bảo tàng khác sẽ thực hiện sáng kiến này. Ngân sách cho các bảo tàng này sẽ được bù đắp để tăng cường cho an ninh và những chi phí khác liên quan do số lượng khách tham quan tăng lên.

Bộ trưởng Văn hoá các nước vùng biển Baltic đã thiết lập một chương trình nhằm thúc đẩy di sản và du lịch trong khu vực. Sự điều phối trong giai đoạn đầu của chương trình này do Uỷ ban di sản quốc gia Thụy Điển đảm nhận.

4.2.10 Những vấn đề khác

Đa dạng văn hoá sẽ trở thành vấn đề chính trong các mục tiêu và c