Trung Quốc – những con số thống kê ngành văn hoá 2004.
Theo Hiến pháp Trung Quốc, công dân được tự do ngôn luận và báo chí. Khác biệt trong những năm 1980 các phương tiện thông tin có xu hướng phát hiện dần dần và phát triển kinh tế.
Hiện nay Trung Quốc thống kê được có 2000 tờ báo, hơn 8000 tạp chí định kỳ, 286 cơ sở vô tuyến truyền thanh và 320 cơ sở truyền h́nh. Cuối năm 2003, trên cả nước có 774 cơ sở phát sóng trung, sóng ngắn, hoặc tiếp phát, với 105,08 triệu truyền h́nh cáp. Phát thanh và truyền h́nh đă phủ sóng 94,9% đất nước. Một hệ thống truyền thanh và truyền h́nh với nhiều phương tiện phát như vệ tinh, cáp, hertzien, bao trùm toàn quốc.
>> CƠ QUAN THÔNG TIN
Cơ sở báo chí Xinhua, cơ quan thông tấn Nhà nước, trụ sở tại Beijing là một trong những tổ chức báo chí quốc tế chính, với hàng trăm chi nhánh tại châu á- Thái B́nh Dương, Trung đông, Mỹ La tinh và châu Phi.
Trong năm 2003, tổ chức báo Xinhua và tổ chức báo chí Pháp đă liên kết. Tổ chức báo chí Xinhua đă mua hệ thống báo chí Pháp tại Hông Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapor và 8 nước vùng châu á để mở rộng vùng phủ sóng thế giới của Xinhua. Tổ chức thông tin Trung Quốc cũng đặt trụ sở tại Beiling, truyền tin cho những người Trung Quốc ở nước ngoài và những người Trung Quốc ở Hông Kông, Ma Cao và Đài Loan.
Từ năm 1950 đến năm 2000 báo chí đă tăng gấp đôi. Năm 2003, Trung Quốc đă có 400 tờ báo ra hàng ngày với số lượng 80 triệu bản. Trung Quốc đă trở thành nước có số lượng báo nhiều nhất thế giới. Để thoả măn những độc giả khác nhau, báo được ra với nhiều kiểu. Việc tổ chức lại báo chí những năm vừa qua, giúp cho báo phát triển một cách mạnh mẽ.
Hiện nay, trong cả nước có 39 tổ chức báo chí, trong đó, đáng kể là tổ chức báo ngày Beijing, báo ngày Wenhui, báo buổi chiều Xinmin và báo ngày Guangzhou.
Năm 2003, sự hợp tác thông tin vùng, miền trở thành điểm nóng mới. Tổ chức báo ngày Guangming (ánh sáng) và tổ chức báo ngày Phương Nam hùn vốn tổ chức báo Xining (Thủ đô mới). Đây là tờ báo liên vùng đầu tiên, được Nhà nước cho phép.
· >> VÔ TUYẾN TRUYỀN THANH
Vô tuyến truyền thanh nhân dân toàn quốc, bao gồm 8 chương tŕnh, phát 156 giờ, hoàn toàn qua vệ tinh. Các tỉnh thành, các miền tự trị, nhận thẳng từ Trung ương và có những đài riêng. Truyền thanh Trung Quốc là đài quốc gia duy nhất ở Trung Quốc phát mỗi ngày 290 giờ bằng 38 tiếng nước ngoài, tiếng Trung Quốc và bốn thổ ngữ cho các thính giả trên toàn thế giới.
Chương tŕnh phát gồm tin mới, sự kiện mới, b́nh luận, văn hoá giải trí cũng như nhiều chủ đề, chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học, kỹ thuật. Trung Quốc hiện đứng thứ ba trên thế giới về số lượng giờ phát và số lượng tiếng nước ngoài.
· >> VÔ TUYẾN TRUYỀN H̀NH
Truyền h́nh Trung Quốc được tổ chức thành một hệ thống với một cấu trúc toàn diện và một kỹ thuật tương đối cao.
Truyền h́nh quốc gia (CCTV) là trung tâm truyền h́nh lớn nhất, có quan hệ nghề nghiệp với 250 cơ quan truyền h́nh của 130 nước và lănh thổ trên thế giới. Để theo sát xu thế truyền h́nh thế giới truyền h́nh quốc gia Trung Quốc đă chuyên môn hoá các kênh. Năm 2003 đă h́nh thành hai kênh chuyên nghiệp: Kênh quảng cáo thời sự và kênh thiếu nhi. Hiện tổng cộng có 3000 đài truyền h́nh tại các tỉnh, các vùng tự trị, các miền, nhận thẳng từ đài Trung ương, và qua vệ tinh, tạo thành một mạng hệ thống truyền h́nh lớn nhất quốc tế. Thường tổ chức những cuộc tŕnh diễn truyền h́nh trên thế giới, đáng kể là Festival truyền h́nh Shanghai, Tuần lễ quốc tế truyền h́nh Beijing. Hội chợ Trung Quốc về truyền thanh truyền h́nh và Festival truyền h́nh Sichuan. Trong những ngày đó, cuộc thi các chương tŕnh truyền h́nh có giải thưởng, các cuộc hội thảo về truyền h́nh được tổ chức. Những cuộc thương lượng về xuất nhập khẩu các chương tŕnh truyền h́nh cũng được trao đổi trong các dịp này. Shanghai là trung tâm trao đổi các chương tŕnh truyền h́nh lớn nhất châu á.
· >> HỆ THỐNG INTERNET
Từ giữa năm 1990, hệ thống Internet phát triển rất nhanh ở Trung Quốc. Trên 2000 trong số 10.000 đơn vị truyền h́nh toàn quốc được nối mạng Internet.
Nhiều địa điểm lớn, đa số truy cập Internet chứng tỏ sự hơn hẳn trong lĩnh vực truyền tin. Theo các chuyên gia, hệ thống Internet thế kỷ 21 và hệ thống truyền tin cổ truyền, dựa trên kỹ thuật thông tin đă phối hợp trên một mặt bằng nhiều hệ thống, giàu về âm thanh, về h́nh ảnh và phong phú về truyền tin. Theo giới am hiểu năm 2005 số máy tính kết nối Internet trong cả nước sẽ lên đến 40 triệu, số người sử dụng là 200 triệu, chiếm khoảng 15% dân số cả nước.
· >> NHỮNG NHÓM ĐA PHƯƠNG TIỆN THÔNG TIN
Sau khi tham gia Tổ chức Thương mại thế giới, trước sự thâm nhập của các nhóm truyền tin mạnh thế giới, Trung Quốc đă thành lập những nhóm truyền thông liên vùng, đa phương tiện. Năm 2001 Chính phủ đă tiến hành cải cách các nhóm truyền thông và xây dựng những tập đoàn báo chí lớn, liên vùng, đa phương tiện và tài trợ đầy đủ cho sự phát triển này.
Tập đoàn Trung Quốc về truyền thông, điện ảnh và truyền h́nh thành lập năm 2001, tập trung mọi phương tiện để nâng các Công ty truyền thông, truyền h́nh, điện ảnh, Internet lên tầm quốc gia như Truyền h́nh quốc gia (CCTV). Đồng thời, truyền thông Trung Quốc cũng hợp tác với truyền thông thế giới như với Phoenix TV, Bloomberg, Star TV, Euro Sports News, CETV... Cùng lúc nhờ thông qua Fox News Network dưới sự giúp đỡ của New Corporation, kênh tiếng Anh của truyền h́nh quốc gia (CCTV) có thể truyền tới Hoa Kỳ…..
II . NGÀNH XUẤT BẢN PHÁT TRIỂN RẤT NHANH CHÓNG
Năm 2003, 24,26 tỷ tờ báo, 2,99 tỷ tạp chí định kỳ, và 6,75 tỷ sách được phát
hành trong cả nước. Tính từ năm 2002, xuất bản ở Trung Quốc được hợp nhất và tổ
chức lại. Hiện nay có 55 nhóm xuất bản trong cả nước. Nhóm Nhà xuất bản Trung
Quốc thành lập tháng 5/2003 gồm 12 xí nghiệp và cơ sở nhà nước, được tín nhiệm
cao trong nước và cả quốc tế.
Đặc biệt là Nhà in Thương mại, Nhà Lưu trữ sách Chung Hwe, Cửa hàng sách Sanlien, Cửa hàng Xinhhua (Trung Quốc mới), Công ty Quốc gia Ngoại thương Xuất bản Trung Quốc, Công ty Xuất nhập khẩu sách báo Trung Quốc. Nhóm này c̣n được gọi là “Xuất bản qua máy bay” tập hợp xuất bản, bán quản lư mạng lưới xuất nhập khẩu, mua và bán bản quyền tác giả, in ấn và in lại các kỹ thuật thông tin, xuất khẩu khoa học- kỹ thuật và sử dụng vốn xuất bản qua nhiều phương tiện.
Theo một dự thảo kế hoạch nhà nước, đến năm 2005, 5 đến 6 nhóm xuất bản sẽ được sáng lập ở Trung Quốc với chỉ tiêu thường niên 1/10 tỷ nhân dân tệ, 10 đến 20 tạp chí định kỳ có giá trị quốc tế, một đến 2 nhóm, chỉ tiêu thưởng niên 300/500 triệu nhân dân tệ.
Thực hiện giao ước đă kư khi gia nhập OMC, Bộ chủ quản quốc gia về báo và xuất bản đă cho xuất bản tháng 5/2003 tập sách “kế hoạch quản lư những công ty vốn đầu tư nước ngoài về bán lẻ sách báo, tạp chí định kỳ” trong đó cho phép các công ty có vốn đầu tư nước ngoài được bán lẻ sách báo, tạp chí định kỳ trên thị trường Trung Quốc từ tháng 5/2003 và được bán sỉ từ 1/12/2004. Hiện có khoảng 60 công ty có vốn đầu tư nước ngoài có cơ sở ở Trung Quốc chuyên bán lẻ và tạp chí định kỳ.
· >> SÁCH VÀ TẠP CHÍ ĐỊNH KỲ
Trung Quốc có 568 nhà xuất bản và có 292 đơn vị xuất bản nghe- nh́n. Chính phủ đă thiết lập nhiều dự án về xuất bản và đặt nhiều giải thưởng cho các sách in đẹp, để quảng bá cho ngành xuất bản.
Những tạp chí định kỳ phát triển rất mạnh mẽ. Năm 1949 ở Trung Quốc chỉ có 275 tạp chí định kỳ với số lượng in 20 triệu bản, khoảng 0,1 bản/người. Năm 1979, sau cải cách mở, đă có 1470 tạp chí định kỳ với số lượng in 1,184 tỷ, khoảng mỗi người một bản... Năm 2003, tạp chí định kỳ, với hơn 8000 đề mục, số lượng in 2,49 tỷ, khoảng 2,3 bản/ người.
· >> XUẤT BẢN ĐIỆN TỬ
Thị trường xuất bản điện tử Trung Quốc phát triển mạnh với quá tŕnh tăng cường thông tin xă hội. Hiện thị trường cả nước có 110 cơ sở xuất bản điện tử và đă xuất bản 2400 tên sách năm 2003.
· >> XUẤT BẢN NGOẠI VĂN
Nhóm xuất bản ngoại văn đóng vai tṛ đáng kể trong việc trao đổi với nước ngoài. Họ xuất bản 4 tạp chí (Thông tin Beijing, Trung Quốc ngày nay, Trung Quốc và Nhân dân Trung Quốc) bằng tiếng Trung Quốc, tiếng Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Nhật. Nhóm này tâp hợp 7 nhà xuất bản, trong đó nhà Xuất bản Ngoại văn và nhà Xuất bản Thế giới mới, xuất bản hàng năm, hàng ngàn đề mục, bằng 20 tiếng nước ngoài, gửi đến trên 100 nước và lănh thổ.
Họ giữ vai tṛ quan trọng việc giới thiệu Trung Quốc ra thế giới và trao đổi các nền văn hoá thế giới. Công ty Ngoại thương Quốc tế về sách Trung Quốc thuộc nhóm này, phát hành sách các loại trên 80 nước và lănh thổ và thường xuyên triễn lăm sách Trung Quốc và lănh thổ khác nhau.
· >> TRUNG TÂM QUAN HỆ CÁC VÙNG
Đó là một tổ chức nhân dân chuyên trách truyền bá các phương tiện nghe nh́n (phim, phim truyền h́nh) ra nước ngoài bằng nhiều thứ tiếng.
Từ khi thành lập đến nay (1993), họ đă sản xuất mối năm hàng trăm giờ phim và phim truyền h́nh, cũng như hàng trăm đầu sách, phân phối trên 150 nước và khu vực. Những sách này đều mang nội dung tuyên truyền về văn hoá Trung Quốc, về cải cách và mở cửa, hiện đại hoá, những phong tục, tập quán, và trả lời những câu hỏi về Trung Quốc trong dư luận quốc tế.
·
>> TRUNG TÂM THÔNG TIN QUA INTERNETĐó là cơ sở (www- china.org.cn) truyền ra thế giới những thông tin tập trung cao nhất, cô đọng nhất, dồi dào nhất về Trung Quốc, bằng nhiều thứ tiếng. Trung tâm này đă làm việc từ tháng 1/1997. Hơn 90% khách là người nước ngoài.
Hiện Trung Quốc có 1514 bảo tàng. Thêm các bảo tàng có chủ đề riêng biệt, tổng số lên hơn 2000. Các tư liệu trưng bày vượt quá 20 triệu loại. Mỗi năm thường tổ chức trưng bày hơn 8000 lượt. Một số bảo tàng lưu giữ những mẫu vật về khảo cổ như bảo tàng “Chiến binh”, và ngựa bằng đá nung từ thời sau Shihuang đời Qin, đều trở thành những điểm du lịch nổi tiếng.
Nhà nước khuyến khích việc trưng bày và trao đổi những cổ vật giữa các nhà bảo tàng, cũng như những cổ vật được lưu giữ trong nhân dân. Thủ đô Beijing có 123 bảo tàng, đón tiếp mỗi năm hơn 30 triệu khách.
Từ nay đến năm 2015, Trung Quốc sẽ xây dựng 1000 bảo tàng, thực hiện chỉ tiêu mỗi tỉnh trung b́nh có một bảo tàng trọn vẹn.
Trung Quốc có hơn 400.000 lâu đài lịch sử. Những năm 1990 là thời kỳ Nhà nước đầu tư vào lĩnh vực bảo tồn di sản văn hoá nhiều hơn cả các thời kỳ trước đó, và đă thu kết quả đáng kể. Trong thời kỳ này, Trung tâm Tài chính đă tài trợ 700 triệu nhân dân tệ. Nhờ số tiền trên, 1000 dự án đă được thực hiện, và rất nhiều cổ vật có nguy cơ bị pháp huỷ, đă được bảo vệ và tôn tạo.
Năm 2004, Khu tự trị Tây Tạng đă chi 70 triệu nhân dân tệ để khôi phục và bảo tồn ba lâu đài quan trọng: Lâu đài Potala, lâu đài Norbulingka và tu viện Sagya.
Công việc trùng tu Tu viện Shaolin ở Henan, tồn tại đă hơn 1500 năm, đă được bắt đầu từ tháng 2/2004. Những năm cuối này, công việc trùng tu những lâu đài lịch sử, dần được đưa vào hệ thống luật pháp.
Hiện tại, Trung Quốc đă kư 4 công ước quốc tế và bảo tồn di sản văn hoá. Điều luật “Bảo tồn di sản thành tích văn hoá” được bổ sung tháng 8/2002, quy định những quy chế về chuyên chở và trao đổi những cổ vật. Năm 2003, nhiều luật và quy chế như; “Quy chế thực hiện luật về bảo tồn thành tích văn hoá”, “Quy chế tạm thời về việc quản lư bán đấu giá những tác phẩm nghệ thuật” và “Quy chế đầu tiên về bảo tồn Vạn Lư trường thành” gọi là “Phương pháp quản lư của Hội đồng thị chính Beijing về bảo tồn Vạn lư trường thành”.
Hiện có 100 thành phố được chọn là thành phố lịch sử và văn hoá tầm quốc gia, và 80 thành phố được chọn là thành phố được chọn là thành phố lịch sử và văn hoá tầm đại phương. Việc bảo tồn ở các thành phố này là bảo tồn các lâu đài, các di tích lịch sử, giữ nguyên dáng vẻ cũng như nét văn hoá cổ truyền.
Tháng 11 năm 2004, Bộ Xây dựng và giám sát quốc gia về di sản văn hoá vừa xuất bản 1 danh sách tên những làng lịch sử văn hoá. 10 làng như làng Jingsheng thuộc thị trấn Lingshi, tỉnh Shanxi và 12 làng như làng Chuandixia, trong quận Mengtougu tại thủ đô Beijing.
Là một quốc gia nông nghiệp, Trung Quốc có nhiều làng cổ ở khắp mọi miền. Đó là một đặc điểm hiếm có trên thế giới. Những làng này nằm ở các vùng tự nhiên c̣n nguyên vẹn, lưu tồn nhiều vật thể văn hoá dân gian và tư liệu nghệ thuật địa phương. Trung Quốc rất chú ư tới việc bảo tồn làng cổ này.
Năm 2003 , những băi bồi bảo vệ cho 3 con sông song song ở Yunnan, ba mươi ngôi mộ nhà Ming thuộc thành phố Beijing và lăng vua Ming thuộc tỉnh Nanjing, tỉnh Jiangsu đều đă được ghi trong danh sách những di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Những băi bồi bảo vệ ba con sông song song ở Yunnan là biểu tượng vĩ đại từ sự gặp gỡ của ba con sông: Jinshaiang, Lancangjiang và Nujiang, sau khi đă chảy 400km, từ tận nguồn trên các đỉnh núi Tanggula trên cao nguyên Qinghai-Tibet.
Mười ba ngôi mộ đời Minh trong thành phố Beijing và lăng vua Minh thuộc tỉnh Nanjing là những phần thuộc mộ phần vua Minh và Qing đều nằm trong danh sách những di sản thế giới.
Cuối năm 2003, người ta công nhận TQ có 29 phong cảnh ghi trong danh sách các di sản thế giới, trong đó 21 là di sản văn hoá, 4 là di sản tự nhiên và 4 là di sản văn hoá và tự nhiên, xếp TQ vào thứ ba trên thế giới.
Từ 2004, Beijing được trùng tu lần đầu tiên gồm 13 ngôi mộ đời Minh, Vạn lư trường thành, Cung Vua, Đàn tế trời, cung Mùa Hè và tượng Người Pekin ở Zhoukoudian, tượng đă được ghi trong danh sách di sản thế giới. Công việc này sẽ được hoàn thành trước năm 2008. Ngoài ra TQ c̣n rất nhiều di sản phi vật thể. Nhà hát Kunqu và nghệ thuật Qin (dụng cụ âm nhạc cổ) đă được UNESCO công nhận danh hiệu “Kiệt tác di sản phi vật thể thế giới”. Năm 2001, UNESCO đă ghi được một đại sử thi dài nhất thế giới, đó là cuộc đời của Vua Gesar của dân tộc thiểu số Tây Tạng TQ.
Những di sản văn hoá và thiên nhiên TQ được công nhận là di sản thế giới:
1- Vạn Lư trường thành năm 1987
2- Cung Vua ở Beijing năm 1987
3- Người Pekin ở Beijing năm 1987
4- Động Mâgo thuộc tỉnh Gansu năm 1987
5- Lăng vua Qui và đội quân bằng đất nung năm 1987
6- Đỉnh Taishan thuộc tỉnh Shandong 1987
7- Đỉnh Huingshan thuộc tỉnh Anhui năm 1990
8- Toàn cảnh lịch sử thung lũng Jiuzhaigou năm 1992
9- Toàn cảnh lịch sử đền Huanglong năm 1992
10- Toàn cảnh lịch sử Wulingyuan năm 1992
11- Những đền quanh Chengde năm1994
12- Di tích lịch sử Cung điện Potala, Lahấ Tibet
13- Dền thờ và lăng Khổng Tử năm1994
14- Những nhôi nha cổ trên núi Wudang năm 1994
15- Công viên quốc gia Lushan năm 1996
16- Toàn cảnh núi Emei và tượng Phật Leshan năm 1996
17- Phố cổ Pingyao năm 1997
18- Vườn quốc gia Suzhou năm 1997
19- Phố cổ Lịji năm 1998
20- Cung Mùa Hè, vườn cung Vua ở Beijing năm 1998
21- Đền tế Trời ở Beijing1998
22- Đỉnh núi Wuy năm 1999
23- Khắc trên đá ở Dazu năm 1999
24- Lăng tẩm triều Minh và Qing năm 2000
25- Hang động Longmen năm 2000
26- Núi Qingcheng và hệ thống tưới tiêu Dujangyan năm 2000
27- Các làng cổ phía N Anhui-Xidi và Hongcun năm 2000
28- Động Yungang 2001
29- Băi bảo vệ ba con sông song song ử Yunnan
Tổng cộng 29 di tích (năm ghi là năm được công nhận)
Chữ viết
TQ có n
guồn
gốc những bức vẽ và những dấu hiệu. Sự phát triển của chữ viết tạo nên một cách
viết thảo độc lập. Trong mỗi thời đại, có những nhà viết thảo theo mỗi kiểu và
lối viết này tồn tại đến ngày nay. Khác với hội hoạ sơn dầu phương tây, hội hoạ
cổ truyền TQ có những nét riêng.
Những bức vẽ trên các đồ sứ, cách đây 5 đến 6 ngàn năm, là những tác phẩm cổ nhất. Các bức hoạ này chủ yếu vẽ bằng bút như khi viết. Thường có thêm những bài thơ bên cạnh để tăng thêm cảm xúc nghệ thuật. H́nh ảnh người, cảnh, chim, hoa chiếm địa vị chủ yếu trong tranh cổ TQ. Hầu hết các năm, bảo tàng nghệ thuật đều tổ chức trưng bày các tác phẩm hội hoạ của các hoạ sỹ trong nước, đồng thời cũng tổ chức ở nước ngoài như Nhật, Canada, Hàn quốc, Hoa kỳ, và Châu Âu.
Ngày nay, các tranh sơn dầu cũng được thực thiện cùng nhiều loại khác làm phong phú thêm, cùng với nghệ thuật truyền thống. Các kỹ thuật hiện đại như kỹ thuật số, hoạt h́nh, cũng được áp dụng và trưng bày.
Theo nhịp phát triển, giaolưu, trao đổi, mua bán các sản phẩm nghệ thuật, nhiều cuộc hội thảo về nghệ thuật và triển lăm được tổ chức tại Beijing, Sanghai, và Guangzhou.
Nghệ thuật thủ công TQ vô cùng tinh sảo. Được khuyến kích và duy tŕ phát triển, đồ thủ công mỹ nghệ TQ rất được ưa thích không những trong nước và cả ở nước ngoài. Đồ mỹ nghệ thường được làm bằng các vật liệu quư hiếm như vàng, bạc, đá quư và được gọt đẽo, chạm khắc hết sức tinh sảo. Những sản phẩm nổi tiếng nhất là những sản phẩm được trang trí bằng những vẩy mầu xanh óng ánh. Hành ngàn sản phẩm khác nhau, với nhiều chủng loại: vại, đĩa, chén, khắc, nặn, dệt, thêu, đều được ham chuộng.
Văn học TQ đầu tiên phải kể đến những tập ngợi ca, những tập thơ đầu tiên ra đời từ TK thứ VI trước CN, đến ḍng văn xuôi đơn giản thời Qin (770-221 trước CN), đến “fu” (kết hợp thơ và văn xuôi nhịp điệu) đời Hán (206 trước CN - 220 sau CN. Đến đời Tang (618-907) sáng tạo thơ ca đă đạt đỉnh điểm. Các nhà thơ như Lư Bạch, Đỗ Phủ, được ca ngợi, đă sáng tác hàng ngàn bài thơ, truyền từ đời nọ qua đời kia, có thể tính đến trên 50.000.
Đời Song
(960-1279) có thể loại “Ci” (thơ với những câu không đều nhau). Và thơ đời Yuan
(1279-1368) có “Zaju” (bi kịch). Thời nhà Minh (1368- 1644) và đời nhà Qing
(1644- 1911) xuất hiện tiểu thuyết Tam Quốc, Thuỷ Hử, Tây Du, Hồng Lâu Mộng, là
những tiểu thuyết lịch sử, được nhân dân các
thế hệ ca ngợi cho tới ngày nay và sẽ trường tồn.
Văn học TQ thế kỷ XX chia làm hai giai đoạn 1920-1930 và 1980-1990. Giai đoạn đầu gọi là “Phong trào tân văn hoá”, ngay từ đầu đă thể hiện tư tưởng chống đế quốc và chống phong kiến. Những nhà văn tiến bộ như cùng với Lỗ Tấn đă mở đường cho văn học TQ hiện đại. Lu-Xu, Shen Congwen, Ba Jin, Mao Dun, Lao She và Zhang Ailing, được giới văn học coi như những bậc thầy.
Sự xuất hiện của những cây bút mới, chịu ảnh hưởng của thế giới, với những tác phẩm của họ trong những năm 1980-1990, đă thể hiện những tiến bộ trong văn học TQ hiện đại. Những nhà văn này đă diễn tả, bằng một ngôn ngữ mới, đời sống của người TQ trong thời đại mới, với những quan điểm nghệ thuật chín hơn. Về tŕnh độ sáng tạo, các nhà văn mới đă vượt những người đi trước về sử dụng ngôn ngữ và thành ngữ.
Những năm cuối này, sáng tạo nghệ thuật h́nh như nghiêng về giới nữ. Những nhà văn nữ sinh vào năm 1930 và những người trên 20 tuổi cùng hoạt động trong giới văn học. Số lượng và chất lượng các tác phẩm của họ chiếm một địa vị xứng đáng.
Cần phải kể đến những nhà văn nữ sinh sau 1960. Tác phẩm của họ đă thay đổi cách thể hiện nhân vật và những giá trị khác với những tiểu thuyết cổ điển, do đó thể hiện sống động con người và xă hội hiện đại.
TQ có hàng chục giải thưởng văn nghệ. Cao hơn cả là giải thưởng Mao Dun, giải thưởng Lu Xun và giải thưởng hàng năm cho các nhà văn xuất sắc. Có giải thưởng riêng cho nhà văn nữ, năm năm một lần cho văn, thơ, kư, lư luận, dịch.
IX. NGÀNH THƯ VIỆN Ở TRUNG QUỐC
Cuối năm 2003, Trung quốc có 2709 thư viện nhà nước, bao gồm những sưu tập lên tới 430 triệu cuốn sách các loại. Trong những thư viện Đại học, thư viện đại học Beijing và thư viện đại học
Vũ
Hán là quan trọng hơn cả do sự đa dạng phong phú bởi các bộ sưu tập.
Hệ thống thư viện Trung Quốc c̣n bao gồm thư viện các Viện nghiên cứu khoa học, các tập đoàn, cơ sở hành chính, quân đội, các trường Tiểu học, Trung học, các quận huyện, khu phố,và các khu dân cư....
Với gần 25 triệu đầu sách, thư viện Quốc gia TQ, là thư viện lớn nhất Châu A và thế giới vê fhệ thống các sách tiếng TQ. Nằm gần công viên Tre Tía, thư viện là một ṭa nhà 22 tầng (3 tầng ngầm và 19 tầng trên mặt đất). Thư viện này lưu giữ 3.500 loại sách nhỏ khắc trên mu rùa hoặc xương động vật, 1,6 triệu sách cổ đóng lại bằng chỉ, vài ngàn sách mới được phát hiện tại những hang ở Đôn Hoàng , 12 triệu sách tiếng nước ngoài và hàng chục băng điện tử, số lượng không ngừng phát triển.
Từ năm 1916, thư viện bắt đầu nhận thêm những đầu sách do nhiều nước tặng và trở thành ngân hàng quốc gia về tư liệu.
Năm 1987, thư viện nhận thêm những tặng phẩm xuất bản điện tử. Nơi đây c̣n là trung tâm quốc gia đăng xác định định kỳ (ISSN) và trung tâm internet.
Hiện nay Thư viện Quốc gia đă cùng 90 thư viện khác của TQ hợp thành một hệ thống thư viện số. Công cuộc xây dựng những thư viện số là đợt hai của công cuộc xây dựng thư viện quốc gia TQ, bắt đầu từ năm 2004 và sẽ đưa vào sử dụng năm 2007. Khi hoàn thành, hệ thống thư viện số này có thể thoả măn khả năng lưu trữ những đầu sách trong ṿng 30 năm tới. Thư viện số cho phép thư viện quốc gia TQ trở thành cơ sở lớn nhất về tiếng TQ trên thế giới và là cơ sở thông tin tiền tiến nhất TQ.
Thư viện Thượng Hải, nổi tiêng TQ và thế giới, là thư viện lớn nhất trong các thư viên tỉnh. Lượng sưu tầm của thư viện này là 1,7 triệu đầu sách cổ rất có giá trị, 178.000 đầu sách trong số đó thuộc loại hiếm. Một số đă trở thành loại rất quư hiếm ở TQ cũng như thế giới, có niên hạn 500 năm.
Nhà hát
truyền thống TQ rất nổi tiếng. Có thể kể tới 300 loại nhà hát truyền thống,
thường sử dụng hát và múa để phát triển nội dung. Giải thưởng “Hoa mận” được đặt
ra từ
năm 1983 là phần thưởng cao quư cho những diễn viên trẻ hoặc tuổi trung
b́nh đă được trao cho 438 diễn viên trong 47 ngành.
>> NHẠC KỊCH Ở PEKIN
Nhạc kịch Pekin có nguồn gốc từ nhạc kịch Kunqu, một h́nh thức nhạc kịch rất cổ và rất phổ biến ở TQ. Nghệ thuật sân khấu này kết hợp hài hoà hát, múa, nhảy với nhào lộn, h́nh thành từ đầu TK XIX ở Beijing. Trong 200 năm thực hiện, nghệ thuật sân khấu này đă tích luỹ hơn 1.000 vở cổ điển truyền thống xuất sắc, tạo nên một nhạc kịch kiểu mẫu với nhiều công thức biểu diễn. Hiện nay nhiều diễn viên xuất sắc về loại h́nh này chứng tỏ nó vẫn được giới trẻ yêu mến.
Trong nhiều năm qua, nhạc kịch Pekin đă mạnh dạn đưa một số bản nhạc giao hưởng phương tây vào nội dung, được công chúng chấp nhận. Sự thâm nhập và đồng bộ hoá 355 vở trong suốt 17 năm qua đă tạo nên một cuộc cải cách đáng kể trong nhạc kịch Pekin. Người ta đă tập hợp được 47 điễn viên nam, nữ xuất sắc, biểu diễn trong những năm 1940 và những năm 1960 và tiếp tục những năm sau này với sự thay đổi nội dung cổ vũ cho sự phồn vinh.
>> NHỮNG NHÀ HÁT ĐỊA PHƯƠNG
Nhà hát ở các địa phương khác nhau, vừa lưu giữ nhữn vở truyền thống, vừa đổi mới. Các nhà hát địa phương như nhạc kịch Shaoxing, nhạc kịch Anhui, nhạc kịch Sichuan... c̣n năng động hơn về phương diện đổi mới. Nhà hát Tây Tạng vẫn giữ phong cách tôn giáo với những vở phù hợp giáo lư.
>> NHÀ HÁT HIỆN ĐẠI
Kịch hiện đại huajiu (kịch nói) thâm nhập vào TQ từ đầu TK XX. Từ những năm 1920 bắt đầu xuất hiện những vở kịch mới mang nội dung hiện thưc và lăng mạn. Trong những năm 1930 nhà hát hiện đại TQ nở rộ. Tác phẩm bộ ba của Cao Ju, nhà viết kịch lớn của thời đại này, với Giông tố, Mặt trời lên, Nông thôn... được coi là kiệt tác. Hiện nay ba vở kịch này vẫn được tŕnh diễn trên nhà hát, màn ảnh.
Nhà hát nghệ thuật của Beijing thành lập năm 1952, tượng trưng cho cho nghệ thuật cao của nhà hát hiện đại. Những vở La maison de the, Le caniveau de barbe du dragon do nhà hát tŕnh diễn luôn được khán giả hưởng ứng nồng nhiệt. Hai chục năm lại đây, nhà hát đă tŕnh diễn hơn 80 vở mới, khán giả đến xem đông gần vỡ rạp. Nhà hát hiện đại tiền phong TQ, đă nhận được sự hưởng ứng của đông đảo khán giả trẻ tuổi.
H́nh thức nhà hát mi-ni, với các chủ đề đời sống hiện đại và các phương tiện hiện đại của đạo diễn Meng Jinhui, cũng đang được tŕnh diễn.
Đề tài hiện thực là xu hướng chung của điện ảnh Trung Quốc.T
ừ giữa năm 1980, thời kỳ phồn thịnh của sáng tạo phim, đă xuất hiện nhiều phim
có giá trị. Các phim hiện thực đă đạt tŕnh độ cao, phản ánh hiện thực một cách
xâu sắc và có nhiều góc cạnh, thay đổi chủ đề văn pḥng t́m kiếm 2 tiếng nói mới
cho điện ảnh và sáng tạo cái mới.
Sự xuất hiên các đạo diễn “thế hệ thứ 5” của thời kỳ như Zhang Yimou, Chen Kaige và Huang jianxin đă được thế giới chú ư.
Những năm cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỹ 21 như Wang Xiaoshuai, Zhang Yuan, Lou Ye và một số khác, được gọi là đạo diễn “thế hệ thứ 6” sinh trong các năm: 1860, 1870 đă chứng tỏ tài năng. Họ đă có những tác phẩm hợp sở thích dân chúng. Phần lớn tác phẩm của họ là những tác phẩm theo xu hướng thực hiện. Feng Xiaogang với lơi nhuận thu được, hiện đứng đầu các nhà đạo diễn Trung Quốc trong lĩnh vực phim thương mại. Nội dung tác phẩm của ông thường là các chuyện trong nhân dân.
Hai Festival phim quốc tế có tiếng vang được tổ chức thường niên tại Trung Quốc: Shanghai và Changchun. Giải thưởng “Gà trống vàng” là giải thưởng cao nhất giành cho những phim hay`nhất. Ngoài ra để khuyến khích phát triển điện ảnh nhà nước đă đặt ra giải thưởng “Huabiao” và giải thưởng “Trăm hoa” do khán giả tặng.
Trao đổi văn hoá song phương giữa Trung Quốc và nước ngoài được mở ra ngày càng rộng lớn. Hiện nay Trung Quốc đă kư Hiệp ước văn hoá giữa các chính phủ và 140 nước, kư 700 dự án trao đổi văn hoá. Mỗi năm chỉ riêng những dự án trao đổi văn hoá giữa Trung Quốc và các nước được bộ văn hoá đă đạt khoảng 2000, liên quan đến 30 ngh́n người tại 60- 70 nước.
Năm 1998 dàn nhạc cổ truyền Trung Quốc, tŕnh diễn lần đầu trong Musikhalle (pḥng hoà nhạc) tại Vienne. Tại Autriche, 1 buổi hoà nhạc cổ truyền Trung Quốc chào mừng tết mùa xuân cũng được được tổ chức. Những năm qua, Cục Thông tin thuộc Hội đồng Nhà nước đă tổ chức các hoạt động: “Tuần lễ văn hoá Trung Quốc tai Paris” năm 1990, Du lịch văn hoá Trung Quốc tại Hoa Kỳ” năm 2000 và tuần lễ châu Á- Thái B́nh Dương lần thứ 3 ở Benrlin năm 2001. Năm 2002 Trung Quốc tổ chức trọng thể tuần lễ văn hoá tại Egypte, Mexique, Panama và Belgique để giới thiệu nền văn hoá cổ truyền Trung Quốc và bảo tồn các di sản văn hoá thế giới.
Để kỷ niệm lần thứ 40 hợp tác quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Pháp, nhiều hoạt động “năm giao lưu Pháp Trung” đă diễn ra tại Pháp giữa tháng 10/2003 đến 7/2004 với hinh thức diễu hành và triễn lăm văn hoá xưa và nay, sự phát triển và xây dựng muôn màu ở Trung Quốc cũng được giới thiệu đầy đủ.
Cùng lúc, Festival quốc tế Shanghai và Festival âm nhạc quốc tế Beijing được tổ chức mỗi năm một lần, và sân khấu quốc tế Beijing được tổ chức 3 tháng/lần đă trở thành những hoạt động văn hoá quốc tế rộng răi, thu hút các nghệ sĩ ở nhiều nước. Ngược lại, nhiều nhóm nghệ thuật hàng đầu thế giới những năm qua đă đến biễu diễn ở Trung Quốc.
Những trao đổi văn hoá ở nước ngoài mở ra một quang cảnh rộng lớn, trong đó, các nghệ sĩ Trung Quốc hiểu biết thêm các dân tộc của nhiều nước. Ngoài ra những nghệ sĩ xiếc thường dành được huy chương vàng trong các cuộc thi trong nước và thế giới. Các nghệ sĩ các môn khác như múa ba lê, ca hát, biễu diễn nhạc cụ, chỉ huy dàn nhạc năm qua, đều mang về nhiều huy chương trong các cuộc biễn diễn quốc tế lớn.