Bảo tàng TP.HCM, số 65 đường Lý Tự Trọng, Quận I, tọa lạc trên khu đất rộng 2 hecta. Tòa nhà này được xây dựng năm 1885, hoàn thành năm 1890, với tên gọi khác nhau: Dinh Thống đốc, Dinh Khâm sai và Tối cao pháp viện thời Nguyễn Văn Thiệu. Trong cuộc tổng khởi nghĩa cách mạng Tháng 8, ngày 25.8.1945, nhân dân Sài Gòn cướp chính quyền từ tay Nhật, Pháp, tòa nhà này là trụ sở của ủy ban hành chánh Nam Bộ.

Bảo tàng TP.HCM ngày nay, được thành lập ngày 12 tháng 8 năm 1978, theo quyết định số: 172/QÐ-UBND của ủy ban nhân dân TPHCM, với tên gọi là Bảo tàng Cách mạng TPHCM (đã được giới thiệu trong danh mục Bảo tàng thế giới). Nội dung trưng bày giới thiệu về lịch sử đấu tranh của Ðảng bộ và nhân dân TPHCM.

Bảo tàng Cách mạng TP.HCM được trùng tu, tôn tạo, mở rộng nội dung, chỉnh lý hệ thống trưng bày theo loại hình Bảo tàng khảo cứu địa phương. Nội dung trưng bày giới thiệu về lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội của vùng đất Sài Gòn - Bến Nghé xưa - TPHCM nay; và chính thức mang tên Bảo tàng TP.HCM theo quyết định số: 7606/QÐ-UB-VX, ngày 13 tháng 12 năm 1999 của ủy ban nhân dân TP.

Với diện tích trưng bày 1.200m2, Bảo tàng TP.HCM hiện trưng bày các phần:

. Thiên nhiên - khảo cổ cổ

. Cư dân

. Hình thành và phát triển

. Kinh tế - Văn hóa

. Ðấu tranh cách mạng (giai đoạn 1930 - 1954; 1954- 1975

. Thành phố HCM sau năm 1975

. Hệ thống trưng bày ngoài trời (hiện vật và chứng tích).

Kể từ ngày thành lập, Bảo tàng TP.HCM đã hân hạnh phục vụ và đón tiếp đông đảo đồng bào TP, khách tham quan đến từ mọi miền đất nước và nước ngoài. Qua đó, khách tham quan đã ghi lại nhiều ý kiến đóng góp hết sức quí báu cho những người làm công tác giữ gìn, bảo vệ và phát huy di sản văn hóa ở TPHCM.